Ölümcül Mantar Yılanları Sessizce Yok Ediyor

ABD’nin güneydoğusunda yürütülen kapsamlı bir araştırma, doğadaki yılan popülasyonlarında uzun süredir fark edilmeyen ciddi bir sağlık krizini ortaya çıkardı. Bilim insanları yüzlerce yabani yılanı inceleyerek birçok türün aynı anda birden fazla enfeksiyon taşıdığını belirledi. Özellikle “yılan mantar hastalığı” olarak bilinen ölümcül mantar enfeksiyonu ile akciğer parazitlerinin birlikte görülmesi, bazı türlerde ciddi bir tehdit oluşturuyor.

Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, cüce çıngıraklı yılanların bu enfeksiyonlara karşı çok daha savunmasız görünmesi oldu. Bilim insanları, bu türde hem mantar enfeksiyonunun hem de “yılan akciğer kurdu” adı verilen istilacı parazitin oldukça yaygın olduğunu tespit etti.

Çalışma, Georgia Üniversitesi öncülüğünde gerçekleştirildi ve ABD’nin güneydoğusundaki farklı bölgelerde yaşayan 29 yılan türünü kapsadı. Araştırmacılar, South Carolina ve Florida’daki doğal yaşam alanlarında 500’den fazla yılanı incelemeye aldı. Çoğu yılan canlı olarak yakalandı, derilerinden örnekler alındı ve kan testleri yapıldıktan sonra tekrar doğaya bırakıldı.

Ölen veya yol kenarında bulunan bazı yılanlar üzerinde ise ayrıntılı otopsiler gerçekleştirildi. Böylece yalnızca dış belirtiler değil, iç organlardaki enfeksiyonlar da incelenebildi.

Araştırmanın amacı aslında yalnızca tek bir hastalığı incelemek değildi. Bilim insanları son yıllarda yılanlarda özellikle mantar enfeksiyonlarına odaklanıldığını, ancak genel sağlık durumunun daha geniş açıdan değerlendirilmediğini söylüyor. Bu nedenle ekip aynı anda yedi farklı patojeni araştırarak yılan popülasyonlarının genel sağlık tablosunu ortaya çıkarmaya çalıştı.

Birçok Yılan Aynı Anda Birden Fazla Hastalık Taşıyor

Ortaya çıkan sonuçlar oldukça çarpıcıydı. İncelenen yılanların yüzde 20’sinden daha azında hiçbir enfeksiyon belirtisi bulunmadı. Yani büyük çoğunluk en az bir hastalık taşıyordu.

En yaygın patojenlerden biri Salmonella enterica bakterisi oldu. Araştırmaya katılan yılanların yaklaşık yüzde 63’ünde bu bakteri tespit edildi. Bunun yanında keneler aracılığıyla bulaşan Hepatozoon adlı parazit de hayvanların yarısından fazlasında görüldü.

Daha da dikkat çekici olan ise antibiyotiklere dirençli Mycoplasma bakterilerinin keşfi oldu. Araştırmacılar, bu bakterilerin ABD’deki yabani yılanlarda ilk kez tespit edildiğini açıkladı. Üst solunum yolu hastalıklarına yol açabilen bu mikroorganizmalar, gelecekte çok daha büyük sorunlara neden olabilir.

Ancak araştırmayı asıl önemli kılan detay, enfeksiyonların tek başına görülmemesiydi. Yılanların yaklaşık yüzde 44’ü aynı anda birden fazla patojen taşıyordu. Bazılarında iki enfeksiyon bulunurken, bazı bireylerde üç hatta dört farklı hastalık aynı anda görüldü.

Uzmanlara göre bu durum oldukça tehlikeli. Çünkü bir enfeksiyon bağışıklık sistemini zayıflattığında, diğer patojenlerin etkisi de ciddi biçimde artabiliyor. Normal şartlarda hafif seyredecek bir hastalık, bağışıklığı düşmüş hayvanlarda ölümcül hale gelebiliyor.

Özellikle ophidiomycosis adı verilen yılan mantar hastalığı dikkat çekiyor. Bu enfeksiyon yılanların derisinde yaralar, pullarda bozulmalar ve ciddi doku hasarı oluşturabiliyor. İleri vakalarda hayvanların hareket kabiliyeti azalıyor ve enfeksiyon iç organlara kadar yayılabiliyor.

Cüce çıngıraklı yılanlarda ise tablo daha ağır görünüyor. İncelenen 34 çıngıraklı yılandan 12’sinde mantar enfeksiyonu bulundu. Üstelik birçok hayvanda gözle görülür deri hasarları da vardı.

Buna ek olarak aynı türde “Raillietiella orientalis” adlı istilacı akciğer paraziti de yüksek oranda görüldü. Bu parazit, yılanların solunum sistemine yerleşerek nefes alma problemlerine yol açabiliyor.

Araştırmacılar bu durumun birkaç nedeni olabileceğini düşünüyor. İlk olarak çıngıraklı yılanların insan baskısı nedeniyle zaten stres altında olduğu belirtiliyor. Yıllardır korku ve yanlış inanışlar nedeniyle öldürülen bu türlerin genel popülasyon sağlığının zayıflamış olabileceği ifade ediliyor.

Ayrıca cüce çıngıraklı yılanların beslendiği kurbağa ve kertenkelelerin de bu paraziti taşıdığı biliniyor. Yani beslenme alışkanlıkları, enfeksiyon riskini artırıyor olabilir.

Coğrafi farklılıklar da dikkat çekici sonuçlar verdi. Georgia bölgesindeki yılanlarda mantar hastalığı daha yaygın görülürken, akciğer paraziti enfeksiyonlarının yalnızca Florida’daki yılanlarda tespit edildiği açıklandı.

Deri yaralarının da enfeksiyon riskini ciddi biçimde artırdığı görüldü. Derisinde hasar bulunan yılanların yüzde 30’undan fazlasında mantar enfeksiyonu vardı. Deri lezyonu olmayanlarda ise bu oran yalnızca yüzde 2 seviyesinde kaldı.

Araştırmacılar, istilacı türlerin bu hastalıkların yayılmasında önemli rol oynayabileceğini düşünüyor. Özellikle ABD’de hızla yayılan Burma pitonları ve kahverengi anol kertenkelelerinin akciğer parazitini taşıdığı biliniyor.

Bu nedenle çalışma yalnızca yılan sağlığı açısından değil, ekosistem dengesi bakımından da kritik kabul ediliyor. Çünkü sürüngen popülasyonlarında yaşanacak büyük kayıplar, doğal besin zincirini doğrudan etkileyebilir.

Uzmanlara göre vahşi yaşam taşınırken ya da başka bölgelere nakledilirken yalnızca hayvanların kendisi değil, taşıdıkları görünmez patojenler de hesaba katılmalı. Aksi halde bir bölgedeki enfeksiyon başka ekosistemlere taşınabilir.

Yeni araştırma, Biyoloji dünyasında son yıllarda giderek büyüyen bir gerçeği yeniden hatırlatıyor: Doğadaki hastalıklar çoğu zaman gözümüzün önünde sessizce yayılıyor. Ancak etkileri fark edildiğinde, iş işten geçmiş olabiliyor.

Kaynak: sciencedaily.com - Deadly fungus and lung parasites are hammering wild rattlesnakes

Gökhan Yalta'nın Yorumu: Bence bu haber yalnızca yılanlarla ilgili bir doğa araştırması olarak görülmemeli. Burada aslında ekosistemlerin ne kadar kırılgan hale geldiğini gösteren çok önemli bir tablo var. İnsanlar genelde vahşi hayvan hastalıklarını kendilerinden uzak bir mesele gibi düşünüyor ama doğadaki sağlık dengesi bozulduğunda bunun etkisi mutlaka başka canlılara da ulaşıyor. Özellikle aynı anda birden fazla enfeksiyonun yayılması çok kritik bir uyarı. Çünkü bu durum ekosistem stresinin arttığını gösterir. İklim değişikliği, habitat kaybı, istilacı türler ve insan baskısı birleştiğinde hayvanların bağışıklık sistemleri de zayıflıyor. Yıllardır insanlar çıngıraklı yılanları yalnızca korkulacak canlılar gibi gördü. Oysa bu hayvanlar doğadaki kemirgen popülasyonlarını dengeleyen çok önemli avcılar. Eğer popülasyonları ciddi şekilde zarar görürse bunun etkisi tarımdan hastalık taşıyan kemirgenlerin artışına kadar uzanabilir. Ayrıca bu araştırma bana göre geleceğin en büyük çevre problemlerinden birine işaret ediyor: Sessiz salgınlar. İnsanlık genelde büyük felaketleri fark ediyor ama doğada yıllar boyunca yavaşça yayılan hastalıkları çoğu zaman geç görüyoruz. Halbuki ekosistem çökmeleri genellikle böyle başlıyor. Küçük görünen enfeksiyon zincirleri zamanla büyük biyolojik krizlere dönüşebiliyor.