Papağanlar Birbirlerine İsim Veriyor Olabilir

Hızlı Erişim / İçindekiler

• Papağanlar İsimleri Nasıl Kullanıyor?
• Araştırmada Neler Bulundu?
• Bu Sadece Taklitten mi İbaret?
• Hayvan İletişimi Hakkında Ne Anlatıyor?

Papağanlar denildiğinde çoğu insanın aklına duydukları kelimeleri tekrar eden renkli ve konuşkan kuşlar gelir. Yıllardır süren araştırmalar ise bu canlıların yalnızca ses taklit eden hayvanlar olmadığını gösteriyor. Problem çözme becerileri, sosyal ilişkileri ve öğrenme kapasiteleri nedeniyle papağanlar uzun süredir hayvan bilişi çalışmalarının merkezinde yer alıyor.

Şimdi yayımlanan yeni bir araştırma, bu listeye oldukça ilginç bir başlık daha ekliyor. Bilim insanları yüzlerce evcil papağanın ses kayıtlarını analiz ederek bazı kuşların belirli insanları, hayvanları ve hatta diğer papağanları ayırt etmek için isim benzeri sesleri kullandığına dair güçlü işaretler buldu.

Dahası, bazı kayıtlar papağanların yalnızca karşılarındaki bireye seslenmediğini de ortaya koyuyor. Bazı kuşlar ortamda bulunmayan bir kişiden bahseder gibi belirli isimleri kullanırken, bazıları ise kendi isimlerini tekrar ederek dikkat çekmeye çalışıyor. Bu durum, isim kullanımının yalnızca mekanik bir tekrar olmadığını düşündüren ayrıntılar arasında yer alıyor.

Eğer bu yorumlar doğruysa, papağanların sosyal iletişim becerileri hakkında bugüne kadar düşünüldüğünden çok daha karmaşık bir tabloyla karşı karşıya olabiliriz.

Papağanlar İsimleri Nasıl Kullanıyor?

İnsanlar için isimler günlük yaşamın temel parçalarından biridir. Bir kişinin kim olduğunu belirtmek, onu bir başkasından ayırmak ya da hakkında konuşmak için isimleri kullanırız. Büyük ve karmaşık sosyal gruplar içinde yaşamanın doğal sonucu olarak bu sistem oldukça işlevseldir.

Hayvanlarda da benzer mekanizmaların bulunabileceği uzun zamandır tartışılıyor. Özellikle yunuslar, filler ve bazı kuş türleri üzerinde yapılan çalışmalar, bireylere özgü çağrıların varlığına işaret etmişti.

Papağanlar ise bu konuda farklı bir konumda bulunuyor. Çünkü insanlar tarafından verilen isimleri duyma ve tekrar etme fırsatına sahipler. Araştırmacıların dikkatini çeken nokta da tam olarak burası oldu. Bir papağanın "Ahmet" ya da "Maviş" demesi tek başına anlamlı olmayabilir. Asıl önemli soru, bu kelimenin belirli bir bireyi temsil edip etmediği.

Araştırmacılar, bazı papağanların belirli isimleri sürekli olarak aynı kişi veya hayvan için kullandığını belirledi. Bu durum, rastgele tekrar ihtimalini zayıflatan önemli bir gösterge olarak değerlendirildi.

Araştırmada Neler Bulundu?

Çalışmanın başında Kuzey Colorado Üniversitesi'nden biyoloji profesörü Lauryn Benedict ile Pittsburgh Üniversitesi Johnstown Kampüsü'nden Christine Dahlin yer aldı. Araştırmacılar alışılmış yöntemin dışına çıkarak tropikal ormanlarda yabani papağan kayıtları toplamak yerine insanların yanında yaşayan evcil papağanlara odaklandı.

Çalışmada ManyParrots adlı uluslararası araştırma ağı tarafından toplanan veriler kullanıldı. Bu proje, papağanların öğrenme yetenekleri, bilişsel özellikleri ve sesli iletişim davranışları üzerine geniş çaplı veri topluyor.

Araştırmacılar 889'dan fazla papağana ait anket ve ses kayıtlarını inceledi. Katılımcıların yaklaşık yarısı kuşlarının isim kullandığını gösteren örnekler gönderdi.

Toplanan 413 kayıt arasında yer alan 88 örnekte, papağanların isimleri belirli kişi veya hayvanları tanımlamak amacıyla kullandığı değerlendirildi. Kayıtların bazıları özellikle dikkat çekiciydi. Çünkü kuşlar yalnızca "insan" gibi genel bir kavrama değil, doğrudan belirli bireylere karşılık gelen isimlere yöneliyordu.

Bu bulgular, isim kullanımının tesadüfi tekrarların ötesinde olabileceğini düşündürüyor.

Araştırma aynı zamanda biyoloji haberleri içerisinde son yıllarda öne çıkan hayvan zekâsı çalışmalarına yeni bir halka eklemiş durumda.

Bu Sadece Taklitten mi İbaret?

Papağanların en bilinen özelliği taklit yetenekleri. Ancak araştırmacılar elde edilen kayıtların basit taklit açıklamasıyla tam olarak örtüşmediğini belirtiyor.

Örneğin bazı kuşlar kendi isimlerini tekrar tekrar söyleyerek çevrelerindeki insanların ilgisini çekmeye çalışıyordu. İnsanlarda bir kişinin kendi adını yüksek sesle söylemesi alışılmadık bir davranış gibi görünse de papağanlar açısından bu durum farklı bir sosyal işlev taşıyor olabilir.

Bazı örneklerde ise belirli isimlerin ortamda bulunmayan bireyler için kullanıldığı görüldü. Bu durum, kuşların yalnızca anlık uyaranlara tepki vermediğini, belirli bireyleri zihinsel olarak temsil edebileceğini düşündüren ilginç ayrıntılar arasında yer aldı.

Christine Dahlin yine de temkinli davranılması gerektiğini vurguluyor. Araştırmacılara göre bu seslerin insan isimleriyle tamamen aynı işlevi gördüğünü söylemek için henüz erken. Çünkü hayvanların bu sesleri hangi niyetle kullandığını kesin olarak bilmek mümkün değil.

Yine de mevcut veriler, papağanların isim kullanımına benzer davranışlar gösterebilecek bilişsel kapasiteye sahip olduğunu ortaya koyuyor.

Hayvan İletişimi Hakkında Ne Anlatıyor?

Hayvan iletişimi üzerine yapılan çalışmaların en zor taraflarından biri, insan bakış açısının araştırmaları etkilemesi. İnsanlar çoğu zaman kendi iletişim sistemlerini temel alarak diğer türleri anlamaya çalışıyor.

Oysa doğada aynı amaca hizmet eden çok farklı iletişim yöntemleri bulunabiliyor. Bir hayvanın belirli bir bireye yönelik ses üretmesi, insanlardaki isim sisteminin birebir karşılığı olmak zorunda değil. Ancak bu durum yine de karmaşık sosyal ilişkilerin göstergesi olabilir.

Papağanlar uzun ömürlü, sosyal gruplar halinde yaşayan ve güçlü öğrenme becerilerine sahip canlılar. Bu özellikler, bireyleri tanıma ve onlara özgü sesler geliştirme gibi davranışların evrimleşmesi için uygun bir zemin oluşturuyor.

Yeni çalışma kesin cevaplardan çok yeni sorular ortaya çıkarıyor. Farklı papağan türleri isimleri aynı şekilde mi kullanıyor? Her birey bu yeteneğe sahip mi? İsim kullanımının sosyal ilişkiler üzerindeki etkisi ne kadar güçlü? Bu soruların yanıtları henüz net değil.

Fakat görünen o ki papağanların söylediği her kelimeyi yalnızca bir taklit olarak değerlendirmek artık eskisi kadar kolay değil. Kafesin içinden duyulan bir isim, düşündüğümüzden daha fazla anlam taşıyor olabilir.

Kaynak: sciencedaily.com Scientists discover parrots may actually use names

BilimBox Yorumu: Hayvan zekâsı araştırmalarında en heyecan verici anlar, insanlara özgü olduğunu düşündüğümüz bir davranışın başka türlerde de görülebileceğinin fark edildiği dönemlerdir. İsim kullanımı da bunlardan biri olabilir. Elbette bu çalışmanın sonucunda papağanların insanlar gibi isim sistemleri geliştirdiğini söylemek mümkün değil. Ancak belirli bireyleri ayırt etmek için tutarlı sesler kullanmaları bile başlı başına önemli bir bulgu. Çünkü bu durum hafıza, sosyal tanıma ve iletişim becerilerinin sandığımızdan daha gelişmiş olabileceğini düşündürüyor. Özellikle son yirmi yılda hayvan bilişi alanında ortaya çıkan veriler, insanlar ile diğer canlılar arasına çizdiğimiz keskin sınırların giderek bulanıklaştığını gösteriyor. Bir zamanlar yalnızca insanlara ait olduğu düşünülen alet kullanımı, planlama, problem çözme ve hatta kültürel öğrenme gibi davranışların farklı türlerde de bulunduğu görüldü. Papağanlar üzerine yapılan bu çalışma da aynı çizginin devamı niteliğinde. Belki gelecekte hayvan iletişimi hakkında daha fazla şey öğrendiğimizde, bugün sıradan bir taklit gibi görünen bazı davranışların aslında çok daha karmaşık sosyal anlamlar taşıdığını fark edeceğiz.