“Hulk” Kertenkeleler Evrimi Altüst Ediyor: Milyonlarca Yıllık Denge Çöküyor

Duvar kertenkeleleri, uzun süre boyunca üç farklı renk tipiyle bir arada varlığını sürdürdü ve her biri hayatta kalmak için kendine özgü stratejiler geliştirdi. Ancak şimdi, güçlü ve baskın bir yeşil varyant hızla yayılıyor. “Hulk” olarak adlandırılan bu agresif kertenkeleler, diğer türleri geride bırakarak sarı ve turuncu morfların yok olmasına neden oluyor. Bu durum, evrimin beklenenden çok daha hızlı değişebileceğini çarpıcı şekilde ortaya koyuyor.

Milyonlarca Yıllık Evrimsel Denge

Akdeniz genelinde yaygın olarak bulunan duvar kertenkelesi (Podarcis muralis), uzun yıllardır evrimsel dengeye örnek gösteriliyordu. Bu türde bireyler genellikle beyaz, sarı veya turuncu boğaz renklerinden birine sahip olur ve bu renkler farklı hayatta kalma stratejilerini temsil ederdi. Bu çeşitlilik, milyonlarca yıl boyunca aynı popülasyon içinde dengeli bir şekilde varlığını sürdürdü.

Ancak Lund Üniversitesi araştırmacılarının Science dergisinde yayımladığı yeni bir çalışma, bu dengenin hızla bozulduğunu ortaya koyuyor. Evrimsel biyoloji profesörü Tobias Uller, “Milyonlarca yıl boyunca stabil kalan bu sistemin çok kısa bir evrimsel zaman diliminde çöktüğünü gözlemliyoruz” diyor.

10 Binden Fazla Kertenkele İncelendi

Araştırmacılar, yaklaşık 240 popülasyonda 10 binden fazla kertenkelenin renk desenlerini analiz etti. Sonuçlar net: “Hulk” olarak bilinen daha büyük ve agresif bireyler hızla yayılıyor. Bu yayılma, sarı ve turuncu varyantların ortadan kaybolmasına yol açıyor. Birçok bölgede artık yalnızca beyaz morf bulunuyor.

Uller’e göre bu agresif davranışlar, farklı renk stratejilerinin birlikte var olmasını sağlayan hassas sosyal dengeyi bozuyor.

Evrim Beklenenden Daha Hızlı Değişebilir

Bu çalışma, evrimsel sistemlerin ne kadar kırılgan olabileceğini gözler önüne seriyor. Genellikle yavaş ilerlediği düşünülen evrim, koşullar değiştiğinde hızlı dönüşümler gösterebiliyor. Tek bir baskın özellik, tür içindeki rekabeti kısa sürede tamamen yeniden şekillendirebiliyor.

Uller, “Milyonlarca yıl boyunca birlikte var olan renk varyantlarının yok oluşunu gözlemleyerek, yeni özelliklerin doğadaki rekabeti nasıl değiştirdiğini daha iyi anlıyoruz” diyerek araştırmanın önemini vurguluyor.

Kaynak: Science dergisi, Lund Üniversitesi