Yapay Zekanın Gücü: NASA Verilerinde 100’den Fazla Yeni Dünya Keşfedildi

Gökbilimciler, NASA’nın TESS (Transiting Exoplanet Survey Satellite) misyonundan gelen devasa veri yığınlarını taramak için RAVEN adı verilen güçlü bir yapay zeka aracını devreye soktu. Milyonlarca yıldızı analiz eden sistem, 31’i daha önce hiç bilinmeyen toplam 118 ötegezegeni doğruladı ve binlerce yeni aday belirledi. Bu keşifler arasında, yıldızlarının çevresindeki dönüşünü bir günden kısa sürede tamamlayan "aşırı" gezegenler ve bilim dünyasında "Neptün Çölü" olarak bilinen, gezegenlerin nadir bulunduğu gizemli bölgelerde saklanan dünyalar yer alıyor.

RAVEN Algoritması ve Uzayın Derinliklerindeki Yeni Keşifler

Warwick Üniversitesi'nden araştırmacıların liderliğinde yürütülen ve MNRAS dergisinde yayımlanan çalışma, TESS'in ilk dört yılında gözlemlediği 2,2 milyondan fazla yıldızın analizine dayanıyor. Araştırmacılar, özellikle yıldızlarına çok yakın yörüngede bulunan ve dönüşlerini 16 günden kısa sürede tamamlayan gezegenlere odaklandı. Dr. Marina Lafarga Magro, geliştirdikleri RAVEN boru hattı sayesinde 2.000'den fazla yüksek kaliteli gezegen adayı belirlediklerini ve bunların yaklaşık 1.000 tanesinin tamamen yeni olduğunu belirtti.

Yapay Zeka Yanıltıcı Sinyalleri Nasıl Ayıklıyor?

Modern gezegen avcılığı görevlerinde binlerce olası sinyal tespit edilse de, hangilerinin gerçek bir gezegene ait olduğunu belirlemek oldukça güçtür. Çift yıldız sistemleri gibi birçok kozmik olay, gezegen geçişlerine benzer yanıltıcı sinyaller oluşturabilir. Dr. Andreas Hadjigeorghiou, RAVEN’ın gücünün, yüz binlerce gerçekçi simülasyonla eğitilmesinden geldiğini vurguluyor. Sistem; sinyal tespitinden makine öğrenimi ile doğrulamaya kadar tüm süreci tek bir iş akışında yürüterek geleneksel araçların önüne geçiyor.

"Neptün Çölü" Artık O Kadar Isısız Değil

Araştırma, Güneş benzeri yıldızların yaklaşık %9-10'unun yakın yörüngeli bir gezegene ev sahipliği yaptığını ortaya koydu. Ayrıca, teorik olarak gezegenlerin oluşmasının zor olduğu "Neptün Çölü" bölgesinde gezegen bulunma oranı %0,08 olarak ölçüldü. Dr. Kaiming Cui, ilk kez bu "çölün" ne kadar boş olduğuna dair kesin bir rakam koyabildiklerini ifade ediyor. Bu veriler, ESA'nın gelecekteki PLATO misyonu gibi projeler için en umut verici hedeflerin belirlenmesine yardımcı olacak.

Gökhan Yalta'nın Profesyonel Yorumu: Bir sistem mimarı ve algoritmik trade uzmanı olarak, veri madenciliğinin ve gürültü ayıklama (noise reduction) algoritmalarının sadece finansal piyasalarda değil, evrenin haritalanmasında da ne denli kritik olduğunu görüyoruz. RAVEN'ın başarısı, 'gerçekçi simülasyonlarla eğitim' modelinin başarısını kanıtlıyor. Finansal botlarda 'false breakout'ları ayıklamakla, uzay verilerinde 'false positive' sinyalleri ayıklamak aslında aynı matematiksel disiplinin ürünüdür. Astronomi artık bir gözlem biliminden ziyade bir büyük veri ve yapay zeka disiplinine dönüşüyor.

Kaynak: University of Warwick / Monthly Notices of the Royal Astronomical Society (MNRAS)