Uluslararası Uzay İstasyonunda Kritik Sızıntı Alarmı: Mürettebat Dragon’a Sığındı

Hızlı Erişim / İçindekiler

• PrK Transfer Tünelindeki Gizemli Çatlaklar
• Progress 95 Operasyonu ve Artan Hava Kaybı
• Güvenli Liman Protokolü: Dragon’a Sığınış

Yörüngedeki en eski ve en büyük insan yapımı laboratuvar olan Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS), son günlerde oldukça hareketli ve tehlikeli anlara sahne oldu. NASA tarafından yapılan resmi açıklamaya göre, istasyonun Rusya kontrolündeki bölümünde yıllardır devam eden kronik bir hava sızıntısı aniden tehlikeli boyutlara ulaştı. Mühendisler, sızıntının kaynağını bulabilmek adına acil incelemeler başlatırken, istasyondaki kozmonot ve astronotlar olası bir yapısal çökme riskine karşı güvenli bölgeye tahliye edildi. Riskli bir tamirat stratejisini masaya yatıran uzmanlar, durumun ciddiyetini göz önünde bulundurarak operasyonu geçici süreliğine askıya alsa da, yaşanan bu gelişme yaşlanan istasyonun geleceğine dair tartışmaları yeniden alevlendirdi.

PrK Transfer Tünelindeki Gizemli Çatlaklar

Sorunun merkez üssü, Rusya’ya ait Zvezda modülü ile istasyona yanaşan kargo gemileri arasında köprü görevi gören PrK transfer tüneli olarak biliniyor. NASA ve Rus uzay ajansı Roscosmos, bu bölgedeki mikro çatlaklardan sızan havayı aslında uzun yıllardır yakından takip ediyordu. İstasyonun genel atmosfer dengesini bozmayacak düzeyde seyreden bu sızıntıyı engellemek adına Rus kozmonotlar şimdiye kadar pek çok geçici ve kalıcı dolgu macunu uygulaması gerçekleştirdi. Ancak uzay boşluğunun zorlu şartları, sürekli değişen sıcaklık farkları ve istasyonun maruz kaldığı yapısal gerilimler, tüneldeki metal yorgunluğunu artırmış görünüyor. Uzmanlar, tünel duvarlarında gözle görülmesi oldukça zor olan yeni mikro çatlakların oluştuğundan şüpheleniyor.

Progress 95 Operasyonu ve Artan Hava Kaybı

Sızıntının seyrini kritik aşamaya getiren olay, Haziran ayının ilk haftasında Progress 95 kargo gemisinin istasyonla gerçekleştirdiği rutin lojistik operasyonları esnasında yaşandı. Rus yer kontrol ekipleri, PrK tüneli içindeki hava kaybının aniden günde yaklaşık iki libre (yaklaşık 1 kilogram) seviyesine fırladığını tespit etti. Uzay haberleri takibini sıkılaştıran mühendisler, tünelin iç kısımlarında sızıntıya neden olabilecek yepyeni risk bölgeleri belirledi. Bu bulguların ardından Roscosmos, cuma sabahı radikal bir kararla yapısal bir tamirat ve geniş çaplı bir denetim planı hazırladı. Plan, sızıntı alanına daha rahat erişebilmek için tünel içindeki metal bir destek braketinin kesilmesini içeriyordu. Fakat NASA mühendisleri, bu agresif yöntemin tünelin zaten zayıflamış olan ana iskeletine daha büyük ve geri dönülemez zararlar verebileceği uyarısında bulundu.

Güvenli Liman Protokolü: Dragon’a Sığınış

Braketin kesilmesi esnasında ortaya çıkabilecek olası bir ani basınç kaybı veya tünel yırtılması riskine karşı, NASA güvenlik protokollerini devreye soktu. İstasyonda görev yapan dört SpaceX Crew-12 üyesi ile istasyona Soyuz MS-28 aracıyla yeni ulaşan NASA astronotu Chris Williams’a acil durum pozisyonu almaları talimatı verildi. Astronotlar, "safe haven" (güvenli liman) prosedürü uyarınca, istasyona kenetli halde bekleyen SpaceX Dragon uzay aracının içine geçerek kapıları kapattı. Mürettebat, mühendislerin tamirat adımlarını tartıştığı saatler boyunca Dragon kapsülünün içinde sığınmacı olarak bekledi. Cuma gününün ilerleyen saatlerinde Roscosmos, riskin büyüklüğünü kabul ederek braket kesme işlemini durdurdu ve operasyonu erteledi. Ekiplerin daha fazla veri toplamak ve eski yalıtım malzemelerini gözden geçirmek istemesiyle alarm durumu sona erdi; astronotlar Dragon’dan çıkarak istasyondaki normal mesailerine geri döndü.

Kaynak: sciencedaily.com NASA updates worsening ISS leak after crew safety alert

BilimBox Yorumu: Uluslararası Uzay İstasyonu, çeyrek asrı aşkın süredir insanlığın alçak dünya yörüngesindeki ortak evi ve gururu konumunda. Ancak PrK tünelinde yaşanan son kriz, bu devasa tesisin artık miyadını doldurmaya başladığının en somut kanıtı. Günde iki libre hava kaybı kulağa küçük gelebilir, fakat uzay gibi mutlak vakum içeren bir ortamda bu tür doğrusal artışlar büyük felaketlerin habercisidir. Rus ve Amerikan ekiplerinin tamirat yöntemi konusunda düştüğü fikir ayrılığı ve astronotların Dragon kapsülüne sığınmak zorunda kalışı, durumun kağıt üzerinde göründüğünden çok daha gergin olduğunu ortaya koyuyor. Braket kesmek gibi yapısal bütünlüğü tehdit eden bir tamiratın masaya gelmesi bile çaresizliğin bir göstergesi. ISS'in 2030 yılında kontrollü bir şekilde Pasifik Okyanusu'na düşürülerek emekli edilmesi planlanıyor; fakat bu tip yaşlılık emareleri, istasyonun o tarihe kadar dayanıp dayanamayacağı sorusunu akıllara getiriyor. Bu olay, ticari uzay istasyonlarına geçiş sürecinin neden hızlandırılması gerektiğini bir kez daha kanıtlamış oldu.