Gündüz Vakti Gökyüzünde Nadir Olay: Venüs Ay'ın Arkasında Kayboluyor
Hızlı Erişim / İçindekiler
- Gündüz Gerçekleşen Ay Örtülmesi Nedir?
- Gözlüksüz ve Ekipmansız Venüs Avı Nasıl Yapılır?
- Aynı Günün Akşamında İkinci Kozmik Buluşma
Mavi gökyüzüne bakıp Güneş haricinde bir gök cismini, hem de güpegündüz çıplak gözle görebilme fikri çoğumuza imkansız gelebilir. Ancak kozmik mekanik, zaman zaman sıradan günleri birer doğa şenliğine dönüştürme potansiyeline sahiptir. 17 Haziran Çarşamba günü, Kuzey Amerika semalarında tam 11 yıldır beklenen nadir bir astronomi olayı gerçekleşiyor. Akşam üstü parıltısıyla tanıdığımız komşu gezegen Venüs, incecik bir hilal evresinde olan Ay'ın arkasına geçerek bir süreliğine tamamen gözden kaybolacak. Üstelik bu sıra dışı gökyüzü gösterisini izlemek için teleskoplara veya laboratuvar düzeyinde profesyonel ekipmanlara ihtiyacınız yok. Hava şartlarının elverdiği bölgelerde, sadece doğru yöne bakarak bu kozmik saklambaca şahitlik etmek mümkün.
Gündüz Gerçekleşen Ay Örtülmesi Nedir?
Gökbilimde "lunar occultation" yani Ay örtülmesi olarak adlandırılan bu olay, uydumuzun Dünya ile daha uzak bir gök cismi arasına girerek o cismin ışığını kesmesiyle yaşanır. Son haftalarda akşam gökyüzünde Jüpiter ile yan yana durarak oldukça parlak bir profil çizen Venüs, bu kez gündüz saatlerinde Ay'ın hedefi oluyor. Bu tam anlamıyla bir gezegen tutulmasıdır. Cehennemvari atmosferiyle bilinen komşumuz, Ay disk sınırına ulaştığında aniden yok olmuş gibi görünecek ve yaklaşık bir saat sonra uydumuzun diğer tarafında yeniden belirecek. Bu özel durum en son 7 Aralık 2015 tarihinde gözlemlenebilmişti. Kaçıranların bir sonraki fırsat için 2029 yılına kadar beklemesi gerekecek. Amerika Birleşik Devletleri'nin neredeyse tamamından, Kanada'dan ve Güney Amerika'nın kuzey şeritlerinden izlenebilecek örtülmenin en net seyredileceği yerlerin ise bulutsuz batı kıyıları olacağı tahmin ediliyor.
Gözlüksüz ve Ekipmansız Venüs Avı Nasıl Yapılır?
Gündüz vakti parlayan bir gezegeni seçebilmek biraz dikkat gerektiriyor. Tutulma esnasında Ay'ın sadece yüzde 11'lik küçük bir kısmı aydınlık olacağı için uydumuzu mavi fonda seçmek zorlaşabilir; fakat Venüs'ün üçte ikilik yüzeyi parladığından Ay'dan çok daha parlak bir nokta halinde belirecektir. Gözlem yaparken en hayati kural, Güneş'e asla doğrudan bakmamaktır. Güneş ışınlarının gözünüze zarar vermemesi adına, bir binanın veya devasa bir ağacın gölgesine sığınarak gökyüzünü incelemek en güvenli yöntemdir. Güneş'i fiziksel olarak engellediğinizde, yaklaşık 38 derece uzakta konumlanan Ay ve Venüs ikilisini ayırt etmeniz kolaylaşır. Eğer çıplak gözle seçmekte zorlanırsanız, akıllı telefonunuzun kamerasını açıp hilale doğru yakınlaştırma (zoom) yapmayı deneyebilirsiniz. Gelişmiş lens algoritmaları, Venüs'ün ışığını yakalamanıza yardım edecektir. Gezegenin Ay'ın karanlık kenarında tamamen kaybolması yaklaşık 30 saniye sürecek, ardından uydunun parlak hilal kısımlarının üzerinden tıpkı ikonik "Dünya doğuşu" fotoğraflarındaki gibi asilce yeniden çıkacaktır. Bu muazzam doğa olayını takip etmek, amatör gözlemciler için unutulmaz bir deneyim vadediyor.
Aynı Günün Akşamında İkinci Kozmik Buluşma
Çarşamba gününün sunduğu gökyüzü ikramları sadece gündüz kuşağıyla sınırlı kalmıyor. Gündüz gerçekleşen örtülmeyi kaçıranlar ya da seyrine doyamayanlar için gün batımından yaklaşık bir saat sonra ikinci bir perde açılacak. Hava karardığında yönünüzü tekrar batı ufkuna çevirdiğinizde; Venüs, Jüpiter ve Merkür'ün hilal şeklindeki Ay ile yan yana dizildiğini görebilirsiniz. Bu dörtlü göksel buluşma, Arı Kovanı Açık Yıldız Kümesi'nin (M44) tam önünde gerçekleşecek. Şehir ışıklarından biraz uzak bir noktada, karanlık bir gökyüzünde bu manzarayı izlemek, evrenin ne denli hareketli ve organize bir saat gibi çalıştığını anlamamızı sağlıyor. Uzay meraklıları için aynı gün içinde hem nadir bir gündüz tutulmasına hem de çoklu gezegen hizalanmasına şahit olmak bulunmaz bir nimettir. Evrenin bu estetik döngüleri, bizlere dünyevi dertlerin ötesinde, üzerinde yaşadığımız kaya parçasının devasa bir sistemin parçası olduğunu hatırlatan en zarif aracılardır.
Kaynak: livescience.com How to see Venus vanish behind the moon during the day Wednesday — without any special equipment
BilimBox Yorumu: Gündüz vakti bir gezegenin Ay tarafından örtülmesi, modern insanın gökyüzüyle olan kopuk bağını tamir etmek için harika bir fırsat sunuyor. Çoğumuz astronomik olayların yalnızca gece karanlığında, pahalı teleskoplarla izlenebileceğine inanırız. Oysa başımızı doğru zamanda doğru yere çevirdiğimizde, atmosferin parlak maviliğinin ardında koskoca bir evren mekanizmasının kesintisiz işlediğini fark edebiliyoruz. Venüs'ün o mavi fonda küçük bir elmas gibi parlayıp Ay'ın arkasında yavaşça silinişi, insan zihnine perspektif kazandıran cinsten bir olay. Bu tür gözlemler, ilk çağlardaki atalarımızın gökyüzüne bakarak zamanı, yönü ve mevsimleri anlama çabasındaki saf merakı uyandırıyor. Teknolojinin bizi ekranlara hapsettiği bir çağda, hiçbir yapay simülasyonun veremeyeceği o gerçeklik hissini, sadece bir ağaç gölgesine geçip gökyüzüne bakarak yakalayabiliriz. Doğa bize milyarlarca yıldır ücretsiz ve muazzam bir tiyatro sunuyor; bize düşen tek şey ise sadece doğru zamanda kafamızı yukarı kaldırmak.