7 Gün Aç Kalınca Vücutta Neler Oluyor?

Uzun süreli açlığın insan vücudu üzerindeki etkileri yıllardır tartışılıyor. Kimi uzmanlar bunun metabolizma için faydalı olduğunu savunurken, kimileri ise ciddi sağlık risklerine dikkat çekiyor. Şimdi yayımlanan yeni bir araştırma ise yedi günlük su orucunun insan bedeninde düşündüğümüzden çok daha büyük biyolojik değişimlere yol açtığını ortaya koydu.

Araştırmaya göre vücut açlığın ilk günlerinde enerji üretim biçimini değiştiriyor ancak asıl dikkat çekici dönüşüm yaklaşık üçüncü günden sonra başlıyor. Bilim insanları, yedi gün boyunca yalnızca su tüketen gönüllülerin kanındaki binlerce proteini takip etti ve beynin de dahil olduğu çok sayıda organ sisteminde büyük değişimler yaşandığını tespit etti.

Çalışma, Londra Queen Mary Üniversitesi ile Norveç Spor Bilimleri Okulu araştırmacıları tarafından yürütüldü. Bilim insanları, bu sonuçların ileride orucun etkilerini taklit eden yeni tedavi yöntemlerinin geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini düşünüyor.

Vücut Enerji Kaynağını Tamamen Değiştiriyor

İnsan bedeni binlerce yıllık evrim sürecinde uzun açlık dönemlerine dayanabilecek şekilde gelişti. Yemek bulunamadığında vücut önce depoladığı şekeri kullanıyor, ardından enerji üretimi için yağ yakımına geçiyor.

Araştırmada 12 sağlıklı gönüllü yedi gün boyunca yalnızca su tüketti. Katılımcılardan her gün düzenli kan örnekleri alındı. Araştırmacılar gelişmiş protein analiz yöntemleriyle yaklaşık 3 bin farklı proteini takip etti.

İlk iki ila üç gün içinde beklenen değişimler yaşandı. Vücut glikoz kullanımını azaltıp yağ yakımına yöneldi. Katılımcılar ortalama 5,7 kilogram kaybetti. Bu kaybın bir kısmı yağdan, bir kısmı ise kas dokusundan oluşuyordu.

Ancak bilim insanlarının asıl dikkatini çeken durum bundan sonra ortaya çıktı. Büyük biyolojik değişimlerin çoğu ilk günlerde değil, yaklaşık üçüncü günden sonra belirginleşmeye başladı.

Araştırmaya göre incelenen proteinlerin üçte birinden fazlasında ciddi değişimler görüldü. Özellikle hücreler arası destek dokularıyla bağlantılı proteinlerde büyük hareketlilik tespit edildi. Bu sistemler yalnızca kasları veya organları değil, aynı zamanda beynin yapısal bütünlüğünü de etkiliyor.

Bilim insanları, gönüllülerde görülen değişimlerin birbirine oldukça benzer olmasının dikkat çekici olduğunu söylüyor. Bu durum, insan vücudunun uzun süreli açlığa karşı koordineli bir biyolojik program uyguladığı anlamına gelebilir.

Üçüncü Günden Sonra Farklı Bir Süreç Başlıyor

Araştırmacılar, açlığın ilk günlerinde yaşanan değişimlerin büyük ölçüde enerji üretimiyle ilgili olduğunu belirtiyor. Ancak üçüncü günden sonra hücrelerin çalışma düzeninde daha derin dönüşümler gözleniyor.

Bu süreçte vücut “ketozis” adı verilen yoğun yağ yakım evresine giriyor. Hücreler artık enerji için büyük ölçüde yağ asitlerini kullanıyor. Bu durum yalnızca kilo kaybına değil, aynı zamanda bazı biyolojik onarım mekanizmalarının devreye girmesine de neden olabiliyor.

Araştırmada iltihaplanma, metabolizma ve beyin desteğiyle bağlantılı proteinlerde önemli değişimler görüldü. Bilim insanları bu durumun ileride yaşlanma, nörolojik hastalıklar ve metabolik bozukluklarla ilgili yeni tedavi yolları açabileceğini düşünüyor.

Son yıllarda aralıklı oruç yöntemlerinin popüler hale gelmesiyle birlikte bu alandaki çalışmalar hız kazandı. Bazı araştırmalar kontrollü açlığın insülin hassasiyetini artırabileceğini, kan yağlarını iyileştirebileceğini ve kalp sağlığı üzerinde olumlu etkiler oluşturabileceğini öne sürüyor.

Yeni çalışma ise kısa süreli diyetlerden farklı olarak, uzun açlık dönemlerinde vücudun çok daha kapsamlı bir biyolojik değişime girdiğini gösteriyor.

Modern Biyoloji araştırmaları sayesinde artık bilim insanları yalnızca kilo değişimini değil, hücre düzeyindeki dönüşümleri de ayrıntılı biçimde inceleyebiliyor. Özellikle protein analiz teknolojilerindeki ilerleme, insan bedeninin açlığa verdiği yanıtı daha önce görülmemiş ayrıntılarla ortaya koyuyor.

Herkes İçin Güvenli Değil

Uzmanlar araştırmanın dikkat çekici sonuçlarına rağmen uzun süreli açlığın ciddi riskler taşıyabileceği konusunda uyarıyor. Çünkü günler boyunca yemek yememek vücutta yalnızca faydalı değişimler oluşturmuyor.

Çalışmada bazı kişilerde iltihaplanma göstergelerinde artış, kan pıhtılaşmasıyla ilişkili değişimler ve fiziksel stres belirtileri de gözlendi. Araştırmacılar bu etkilerin geçici olabileceğini düşünüyor ancak yine de dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Özellikle diyabet, kalp hastalığı, kronik rahatsızlık veya yeme bozukluğu geçmişi bulunan kişiler için uzun süreli açlık ciddi tehlikeler oluşturabiliyor. Susuz kalma, elektrolit dengesinin bozulması, baş dönmesi ve kas kaybı en sık görülen riskler arasında yer alıyor.

Uzmanlara göre bu nedenle uzun süreli oruç uygulamaları mutlaka tıbbi gözetim altında yapılmalı. İnternette yayılan kontrolsüz diyet önerilerinin ciddi sonuçlara yol açabileceği belirtiliyor.

Bilim insanları yine de bu çalışmanın önemli bir kapı araladığını düşünüyor. Çünkü araştırma, insan bedeninin açlık sırasında düşündüğümüzden çok daha karmaşık ve organize bir sistemle hareket ettiğini gösteriyor.

Özellikle üçüncü günden sonra başlayan büyük moleküler değişimler, gelecekte yeni ilaçların geliştirilmesine yardımcı olabilir. Araştırmacılar, insanların günlerce aç kalmasına gerek bırakmadan aynı biyolojik etkileri oluşturabilecek tedaviler üzerinde çalışılabileceğini belirtiyor.

Bu çalışma aynı zamanda popüler diyet kültürünün bazı iddialarını da yeniden tartışmaya açıyor. Çünkü kısa süreli aralıklı oruç ile günler süren tam açlığın vücut üzerinde aynı etkileri yaratmadığı artık daha net görülüyor.

Önümüzdeki yıllarda daha geniş insan gruplarıyla yapılacak çalışmalar, uzun süreli açlığın gerçekten hangi durumlarda fayda sağladığını ve hangi riskleri taşıdığını daha açık biçimde ortaya koyabilir.

Kaynak: sciencedaily.com - Scientists reveal how seven days of fasting transforms the human body

Gökhan Yalta'nın Yorumu: Açlık konusu artık sadece kilo verme meselesi olmaktan çıktı. İnsanlar son yıllarda orucu daha enerjik hissetmek, zihinsel performansı artırmak ya da yaşlanmayı yavaşlatmak için de uygulamaya başladı. Bu araştırma ise olayın sandığımızdan çok daha karmaşık olduğunu gösteriyor. Özellikle üçüncü günden sonra başlayan değişimler oldukça dikkat çekici. Çünkü vücut burada sadece enerji tasarrufu yapmıyor, adeta farklı bir çalışma moduna geçiyor. Fakat burada tehlikeli olan nokta şu: İnsanlar bu tarz haberleri okuyunca uzun açlığı mucize gibi görebiliyor. Oysa herkesin metabolizması aynı değil. Sağlıklı bireylerde bile uzun açlık ciddi riskler oluşturabilir. Yine de araştırmanın asıl önemli tarafı, insan bedeninin kriz anlarında nasıl adapte olduğunu göstermesi. Belki gelecekte bu biyolojik mekanizmalar çözülerek açlığın olumlu etkilerini ilaçlarla taklit etmek mümkün olabilir. Eğer bu başarılırsa yaşlanma, metabolizma bozuklukları ve bazı nörolojik hastalıkların tedavisinde tamamen yeni bir dönem başlayabilir.