Bilim İnsanlarından Korkutan Uyarı: ABD Batı Kıyısında “Çifte Deprem” Senaryosu

ABD’nin Batı Kıyısı boyunca uzanan en tehlikeli iki fay sistemi hakkında yapılan yeni bir araştırma, deprem riskine dair ezberleri bozuyor. Bilim insanlarına göre Cascadia dalma-batma zonu ile San Andreas Fayı, sanılandan çok daha bağlantılı olabilir. Araştırma, bu iki büyük fayın “senkronize” şekilde hareket ederek dakikalar ya da saatler içinde art arda depremler üretebileceğini ortaya koyuyor. Bu nadir ancak yıkıcı senaryo, tek bir büyük deprem yerine aynı anda birden fazla bölgede felaket yaşanabileceği anlamına geliyor.

“Büyük Deprem” Tek Başına Gelmeyebilir

Çalışmanın baş yazarı olan deniz jeoloğu Chris Goldfinger, uzun süredir “Büyük Deprem” olarak bilinen Cascadia senaryosunun bile en kötü ihtimal olmayabileceğini belirtiyor. Araştırmaya göre asıl tehlike, bu büyük depremin San Andreas Fayı ile birlikte tetiklenmesi. Böyle bir durumda ABD’nin batı kıyısındaki birçok büyük şehir aynı anda ağır hasar alabilir.

Okyanus Tabanından Gelen 3.100 Yıllık Kanıt

Bilim insanları bu ihtimali araştırmak için okyanus tabanından çıkarılan tortu örneklerini inceledi. Yaklaşık 3.100 yıllık jeolojik geçmişi barındıran bu örneklerde, “türbidit” adı verilen ve genellikle deprem kaynaklı deniz altı heyelanlarıyla oluşan katmanlar analiz edildi.

Farklı fay sistemlerinin etkilediği bölgelerden alınan türbidit katmanları karşılaştırıldığında, yapı ve zamanlama açısından dikkat çekici benzerlikler bulundu. Bu durum, Cascadia ile kuzey San Andreas Fayı arasında olası bir senkronizasyon olduğuna işaret ediyor.

Tarihte Aynı Anda Meydana Gelmiş Depremler

Depremlerin tam zamanlamasını kesin olarak belirlemek zor olsa da, son 1.500 yıl içinde en az üç olayda bu iki fayın neredeyse eş zamanlı kırıldığı düşünülüyor. Bunlardan en dikkat çekeni ise 1700 yılında meydana gelen büyük deprem. Veriler, bu olayların dakikalar veya saatler arayla gerçekleşmiş olabileceğini gösteriyor.

Felaket Senaryosu Daha da Büyüyor

Bu bulgular, deprem hazırlıkları açısından ciddi sonuçlar doğuruyor. Tek bir büyük deprem bile ülke genelindeki tüm kaynakları seferber etmeye yeterken, iki büyük fayın aynı anda kırılması durumunda San Francisco, Portland, Seattle ve Vancouver gibi şehirlerin eş zamanlı krizle karşı karşıya kalması bekleniyor.

Bilim dünyasında fayların birbirini tetikleyebileceği fikri uzun süredir tartışılsa da, bugüne kadar gerçek kanıtlar oldukça sınırlıydı. Bilinen tek benzer örnek, 2004 ve 2005 yıllarında Endonezya’nın Sumatra bölgesinde üç ay arayla meydana gelen büyük depremlerdi.

Şans Eseri Keşfedilen Kritik Veri

Bu önemli bulgunun temeli ise 1999 yılında yapılan bir araştırma sırasında atıldı. Cascadia bölgesinden tortu örnekleri toplayan ekip, yanlışlıkla rotasından saparak San Andreas Fayı’nın bulunduğu bir bölgeye ulaştı. Buradan alınan örnekler, beklenmedik bir yapıya sahipti.

“Çift Katman” Depremleri Ele Verdi

Normalde türbidit katmanlarında ağır ve iri taneli materyal altta, ince tortular ise üstte yer alır. Ancak bu örnekte durum tersineydi: Üstte daha iri, altta daha ince malzemeler bulunuyordu.

Bu sıra dışı yapı, iki aşamalı bir süreci işaret ediyordu. İlk olarak Cascadia kaynaklı büyük bir deprem ince tortu katmanını oluşturmuş, ardından San Andreas Fayı boyunca meydana gelen ikinci bir deprem daha iri malzemeyi üstte biriktirmişti.

Radyokarbon tarihleme yöntemiyle yapılan analizler, bu “çift katman” yapıların artçı sarsıntılardan değil, zaman açısından birbirine çok yakın iki ayrı büyük depremden kaynaklandığını doğruladı.

Kaynak: Oregon State University ve uluslararası araştırma ekibi tarafından yürütülen jeolojik çalışma