Şeytanın El Sıkışması: Hitler ve Stalin Dünyayı Nasıl Paylaştı?

23 Ağustos 1939 gecesi Moskova'daki Kremlin Sarayı'nda imzalanan Molotov-Ribbentrop Paktı, modern tarihin en büyük diplomatik depremlerinden biri olarak kabul edilir. Birbirinden nefret eden iki ideolojinin —Nasyonal Sosyalizm ve Komünizm— liderleri, tüm dünyayı şaşkına çevirerek bir saldırmazlık anlaşması imzaladılar. Ancak bu kağıt parçası sadece bir barış vaadi değil, aynı zamanda Doğu Avrupa'yı iki tiran arasında paylaştıran gizli bir protokolün de başlangıcıydı. Hitler için bu anlaşma, Polonya'yı işgal ederken arkasını sağlama almak anlamına geliyordu; Stalin için ise ordusunu modernize etmek için kazanılan kıymetli bir zamandı. Bu makalede, iki can düşmanının nasıl "stratejik ortak" haline geldiğini ve bu karanlık ittifakın dünyayı nasıl bir felakete sürüklediğini inceleyeceğiz.

İdeolojik Nefretin Gölgesinde Realpolitik

1939 yılının yaz aylarında Avrupa, barut fıçısı gibiydi. Adolf Hitler, "Hayat Alanı" (Lebensraum) idealinin bir parçası olarak Polonya'yı gözüne kestirmişti ancak I. Dünya Savaşı'ndaki iki cepheli savaş kabusunu tekrar yaşamak istemiyordu. Batı'da Fransa ve İngiltere ile uğraşırken, Doğu'da devasa Sovyet ordusuyla karşı karşıya gelmek Almanya için intihar olurdu. Diğer yanda Joseph Stalin, Batılı devletlerin (İngiltere ve Fransa) Nazi tehdidine karşı samimiyetini sorguluyordu. Münih Anlaşması ile Çekoslovakya'nın Hitler'e altın tepside sunulması, Stalin'de "Batı bizi Nazilerle baş başa bırakacak" korkusunu tetiklemişti.

Bu noktada ideoloji yerini "Realpolitik"e, yani saf gerçekçi siyasete bıraktı. Hitler, 20 Ağustos gecesi Stalin'e acele bir telgraf çekerek Dışişleri Bakanı Joachim von Ribbentrop'un acilen Moskova'ya kabul edilmesini istedi. Hitler'in acelesi vardı; Polonya işgali için belirlediği 1 Eylül tarihine günler kalmıştı ve Sovyetler Birliği'nin tarafsızlığı hayati önem taşıyordu.

Kremlin'de Gece Yarısı Diplomasisi

Ribbentrop Moskova'ya vardığında, havalimanında onu karşılayan gamalı haçlı bayraklar aslında Sovyet film stüdyolarından, Nazi karşıtı propaganda filmlerinden ödünç alınmıştı. Bu durum bile ittifakın ne kadar eğreti ve yapay olduğunu gösteriyordu. Müzakereler şaşırtıcı derecede hızlı ilerledi. İngiliz ve Fransız heyetleriyle aylardır bir sonuca varamayan Sovyetler, Almanlarla sadece birkaç saat içinde el sıkıştı. Stalin, Nazi hükümeti tarafından yıllardır "aşağılık" ilan edilmelerine rağmen, pragmatik bir hamleyle Hitler'in sağlığına kadeh kaldırdı.

Anlaşmanın resmi metni, iki ülkenin birbirine saldırmayacağını ve 10 yıl boyunca barış içinde kalacağını taahhüt ediyordu. Ancak asıl bomba, anlaşmanın ekindeki "Gizli Ek Protokol" idi. Bu gizli madde ile Doğu Avrupa kağıt üzerinde bir pasta gibi dilimlendi. Polonya'nın batısı Almanya'ya, doğusu ise Sovyetler Birliği'ne bırakıldı. Ayrıca Baltık devletleri (Estonya, Letonya, Litvanya) ve Finlandiya'nın kaderi de bu masada belirlendi.

Dünyayı Sarsan Patlama ve Savaşın Başlangıcı

Anlaşmanın haberi dünyaya yayıldığında Winston Churchill bu durumu "sinister bir patlama" olarak nitelendirdi. İmzadan sadece bir hafta sonra, 1 Eylül 1939'da Alman tankları Polonya sınırını geçti. Hitler, arkasını sağlama almış olmanın verdiği özgüvenle Avrupa'yı ateşe verdi. Sovyetler Birliği ise "Polonya'daki azınlıkları koruma" bahanesiyle birkaç hafta sonra doğudan işgale katıldı. Hitler ve Stalin, Polonya'nın cenazesinde el sıkışan iki ortak gibi görünüyordu.

Ancak bu dostluk, baştan sona bir aldatmaca üzerine kuruluydu. Franklin D. Roosevelt, Stalin'i "Hitler'in ilk fırsatta ona döneceği" konusunda uyarmıştı. Nitekim 22 Haziran 1941'de, tarihin en büyük ihanetlerinden biri gerçekleşti ve Hitler "Barbarossa Harekatı" ile saldırmazlık paktını tek taraflı olarak yırtıp atarak Sovyetler Birliği'ne saldırdı.

Sonuç ve Tarihi Miras

Molotov-Ribbentrop Paktı, diplomasinin ne kadar karanlık ve ahlak dışı olabileceğinin en net örneğidir. Milyonlarca insanın hayatına mal olan bu ittifak, iki diktatörün kendi hırsları için dünyayı nasıl bir kumar masasına yatırdığını göstermiştir. Bugün bu pakt, Doğu Avrupa ülkeleri için hala bir işgal ve acı sembolü olarak anılmaktadır.

Kaynak: History.com Editors, "The Molotov-Ribbentrop Pact", William Shirer - The Rise and Fall of the Third Reich, Winston Churchill's Memoirs on WWII.