151 Yıllık Kayıp Batık Balık Avında Tesadüfen Bulundu
Amerika Birleşik Devletleri'nin Wisconsin eyaletinde, bir baba ve kızın sıradan bir hafta sonu balık avı kaçamağı, ülkenin en trajik ve ölümcül felaketlerinden birine doğrudan tanıklık etmiş kayıp bir gemi batığının gün yüzüne çıkmasını sağladı. Green Island yakınlarında popüler bir avlanma noktasında tekneleriyle açılan Tim Wollak ve 6 yaşındaki kızı Henley, sonar cihazlarının ekranında alışılmadık bir şekille karşılaştı. Küçük Henley bunun mitolojik bir göl canavarı olabileceğini düşünürken, baba Wollak suyun altında tarihin saklı olduğunu sezdi. Çektikleri sonar görüntülerini sosyal medyada paylaşan ailenin bu keşfi, deniz arkeologlarının radarına girdi ve yapılan su altı araştırmaları sonucunda 122 fit (yaklaşık 37 metre) uzunluğundaki üç direkli "George L. Newman" barkentininin kalıntılarına ulaşıldı. Bu ahşap yelkenli, ABD tarihinin en ölümcül orman yangınının yaşandığı gece ortadan kaybolmuştu.
Yangın Dehşetinin Ortasında Karaya Oturan Ahşap Yelkenli
George L. Newman, Amerikan İç Savaşı'ndan önce, 1855 yılında Ohio'nun Black River bölgesinde gemi yapımcısı Benjamin Flint tarafından inşa edilmişti. Üç direkli bu ahşap yelkenli, döneminin deniz taşımacılığında az personelle yüksek verim sağlayan popüler bir göl gemisiydi. Takvimler 8 Ekim 1871 akşamını gösterdiğinde, Newman Little Suamico'dan yüklediği kerestelerle Büyük Göller üzerinde seyrediyordu. Ancak mürettebatın öngöremediği ölümcül bir doğa olayı tüm bölgeyi sarmak üzereydi. Karada başlayan devasa bir orman yangınının dumanları gölün üzerine çöktü ve görüş mesafesini tamamen sıfıra indirdi. Kaptan ve tayfalar ne kıyı şeridini ne de önlerindeki sığlıkları görebiliyordu. Körlemesine ilerleyen gemi, Green Island'ın güneydoğu ucundaki resiflerde hızla karaya oturdu.
Adanın deniz feneri bekçisi Samuel Drew, dumanın gündüzü geceye çevirmesi nedeniyle fenerin ışığını saatlerce açık tutmuştu. Bu hayati karar, gemi mürettebatının hayatta kalmasını sağladı. Bekçi Drew, kazazedeleri tekneden tahliye ederek bir hafta boyunca fener binasında misafir etti. Mürettebat bu süreçte karaya oturan gemideki yükü ve değerli ekipmanları kurtarmaya çalıştıysa da dalgalar buna izin vermedi.Newman kaderine terk edildi ve zamanla sert kış buzları ve fırtınalar nedeniyle parçalanarak gölün sığ sularında kumların altına gömüldü. Yıllar boyunca yer değiştiren kum akıntıları, Wollak ailesinin oltalarını attığı güne kadar bu zaman kapsülünü saklamayı başardı.
Tarihin Unuttuğu Büyük Felaket: Peshtigo Yangını
Newman'ın mürettebatını kör eden ve geminin sonunu hazırlayan dumanlar, Amerikan tarihinin en büyük orman yangını felaketi olan "Büyük Peshtigo Yangını"na aitti. İlginçtir ki, aynı gün patlak veren ünlü Büyük Şikago Yangını popüler kültürde geniş yer bulurken, Peshtigo yangını gölgede kalmıştır. Şikago'daki yangında yaklaşık 300 kişi hayatını kaybetmişken, Peshtigo yangınında 1.200'den fazla insan can verdi ve 1.5 milyon dönümlük alan tamamen küle döndü. Demiryolu işçilerinin hat açmak için yaktığı çalıların kontrolden çıkmasıyla başlayan bu devasa cehennem, saatte kilometrelerce hızla ilerleyerek Peshtigo şehrini ve 16 kasabayı haritadan sildi. Yangının yarattığı termal fırtına o kadar güçlüydü ki, Green Bay sularının üzerinden atlayarak karşı kıyıdaki ilçelere kadar ulaştı.
Wisconsin Tarih Kurumu, su altı robotları (ROV) vasıtasıyla elde edilen yüksek çözünürlüklü görüntüleri tarihi arşiv belgeleriyle ve Newman'ın son sefer kayıtlarıyla eşleştirerek kimlik tespitini kesinleştirdi. Deniz uzmanları, bu tür ahşap gövdeli batıkları 19. yüzyıl deniz ticaretine ışık tutan eşsiz birer zaman kapsülü olarak nitelendiriyor. Sadece geçtiğimiz yıl eyalet sınırlarında tamamen tesadüfen 13 batık bulunmuş olsa da Newman, hem Amerikan İç Savaşı öncesi inşa edilen yaşı hem de Peshtigo Felaketi ile olan trajik bağı nedeniyle koleksiyonun en nadide parçası olarak kabul ediliyor. Bölgedeki sığ su seviyesi, batığı dalgıçlar ve araştırmacılar için oldukça erişilebilir kılıyor.
Önümüzdeki bahar aylarında su altı arkeologlarından oluşan geniş bir ekip, George L. Newman batığı üzerinde kapsamlı bir haritalandırma ve ölçüm çalışması başlatacak. Alanın detaylı olarak belgelenmesinin ardından, batığın "Ulusal Tarihi Yapılar Listesi"ne dahil edilmesi için resmi başvurular yapılacak. Wollak ailesi için ise bu keşif, sıradan bir pazar aktivitesinin tarihin tozlu sayfalarını aralayan unutulmaz bir aile anısına dönüşmesini sağladı.
Kaynak: The Daily Galaxy A Father and Daughter’s Fishing Trip Accidentally Uncovered a Hidden 151-Year-Old Shipwreck Linked to the Deadliest Fire in U.S. History
Gökhan Yalta'nın Yorumu: Bir veri ve sistem yöneticisi perspektifinden baktığımda, bu keşif aslında doğanın mükemmel bir veri saklama yeteneğine sahip olduğunu gösteriyor. Kum dalgaları 151 yıl boyunca bu ahşap yapıyı koruyarak adeta salt okunur bir arşiv gibi saklamış. Günümüz teknolojisinde en gelişmiş yedekleme ünitelerinin bile ömrü birkaç on yılla sınırlıyken, sığ bir göl yatağının altındaki kumun, Amerikan İç Savaşı öncesine ait bir teknolojiyi günümüze kadar ulaştırması muazzam. İşin insani ve tarihsel boyutu ise çok daha vurucu. Büyük Şikago Yangını gibi popüler olayların gölgesinde kalmış, 1.200'den fazla insanın can verdiği Büyük Peshtigo Felaketi'nin fiziksel bir kanıtını, bir babanın kızına daha iyi sonar okumayı öğretirken bulması tam bir ironi. Bu batık, sadece bir gemi iskeleti değil; aynı zamanda o gece yaşanan atmosferik kıyametin, dumanın ve çaresizliğin dondurulmuş bir anlık görüntüsüdür (snapshot). Dijital veri tabanlarındaki kayıpların aksine, denizlerin altındaki kayıplar doğru zaman ve doğru algoritmalarla (bu senaryoda ticari bir sonar cihazıyla) bir gün mutlaka geri yüklenebiliyor.