Seattle Gölünün Altından Kayıp Filo Çıktı
ABD’nin Seattle kentindeki Lake Union uzun yıllardır tekneler, yüzen evler, restoranlar ve deniz uçaklarıyla tanınıyor. Gün içinde yüzlerce insanın çevresinde dolaştığı bu gölün altında ise kimsenin tam olarak bilmediği sessiz bir enkaz dünyası yatıyordu. Uzaktan kumandalı bir su altı robotunun yaptığı son keşifler, göl tabanının adeta görünmez bir gemi mezarlığına dönüştüğünü ortaya çıkardı.
Robotik araştırmacısı Phil Parisi tarafından yürütülen çalışma sırasında onlarca batık gemi görüntülendi. Bazılarının kimliği yıllardır bilinmiyordu. Kimileri ise İkinci Dünya Savaşı döneminden kalan askeri gemilerdi. En dikkat çekici keşiflerden biri, savaş döneminde mayın tarama görevi üstlenen ahşap gövdeli bir savaş gemisinin hâlâ büyük ölçüde sağlam halde bulunması oldu.
İlk bakışta sıradan bir göl araştırması gibi duran çalışma, aslında yıllardır gözden kaçan büyük bir tarihi arşivin kapısını araladı. Çünkü Seattle’ın modern görüntüsünün altında, liman geçmişinin sessiz izleri duruyor.
Sonar Taramaları Yüzlerce Şüpheli Nokta Gösterdi
Araştırma ekibi ilk etapta göl tabanını yüksek çözünürlüklü sonar sistemleriyle taradı. Elde edilen haritalarda yaklaşık 100 farklı hedef belirdi. Bu şekillerin bir kısmı batık gemilere işaret ederken bazıları eski iskele parçaları, kablo yığınları veya yıllar içinde dibe çöken büyük atıklardan oluşuyordu.
Ancak sonar görüntüsü tek başına yeterli değildi. Ekranda görülen parlak bir gölge, ahşap bir savaş gemisiyle paslı bir yük platformunu ayırt etmeye yetmiyordu. Bu nedenle ekip, Finn adlı uzaktan kumandalı robotu devreye soktu.
Robot, GPS yardımıyla belirlenen koordinatlara ilerledi. Görüş mesafesinin son derece düşük olduğu bulanık sularda yön bulmak için üzerindeki sonar sistemi kullanıldı. Hedef netleştiğinde ise kamera ve ışıklar devreye girdi. Böylece yıllardır karanlıkta kalan enkazlar ilk kez ayrıntılı şekilde görüntülendi.
Parisi’nin ekibi şimdiye kadar 21 saatlik keşif boyunca 34 hedefi detaylı biçimde inceledi. Bunların 20’den fazlasının gerçek gemi enkazı olduğu doğrulandı. Ayrıca daha önce kayıtlarda bulunmayan iki yeni batık keşfedildi.
Savaş Gemisi Hâlâ Ayakta
Bulunan enkazlar arasında en dikkat çekeni Gypsy Queen isimli mayın tarama gemisi oldu. 1941 yılında ABD Donanması için inşa edilen gemi, metal mayınları tetiklememesi amacıyla ahşap gövdeyle üretildi. İkinci Dünya Savaşı sırasında aktif görev üstlenen gemi, savaş sonrası sivil kullanıma geçti.
1958 yılında emekli bir çift tarafından satın alınan geminin Alaska’ya götürülüp yüzen balık işleme tesisine dönüştürülmesi planlandı. Ancak bu plan hiçbir zaman gerçekleşmedi. Gypsy Queen 1968 yılında bağlı bulunduğu iskelede battı.
Su altından alınan yeni görüntüler, geminin gövdesinin hâlâ büyük ölçüde korunduğunu gösterdi. Ahşap yapının onlarca yıl boyunca bozulmadan kalması araştırmacıları bile şaşırttı.
Yakındaki başka bölgelerde ise eski yük mavnaları, çıkarma tekneleri ve isimleri hâlâ okunabilen küçük ahşap tekneler bulundu. Her enkaz artık dijital veri tabanına kaydediliyor. Boyutları, koordinatları, derinlik bilgileri ve tahmini geçmişleri tek tek arşivleniyor.
Gölün Altında Sessiz Bir Tarih Duruyor
Seattle’ın kıyı yaşamı yıllar içinde büyük değişim geçirdi. Eski tersaneler, liman yapıları ve sanayi bölgeleri ortadan kalktı. Fakat göl tabanındaki batıklar, şehrin denizcilik geçmişini hâlâ koruyor.
Projeye destek veren tarih araştırmacıları, bu enkazların yalnızca metal ve tahtadan ibaret olmadığını söylüyor. Her gemi farklı dönemin ekonomik faaliyetlerini, savaş yıllarını veya göl çevresindeki yaşamı temsil ediyor.
Özellikle Lake Union çevresi geçmişte yoğun biçimde kullanılan bir sanayi merkeziydi. Teknelerin terk edilmesi, kazalar, yangınlar ve ekonomik krizler zamanla göl tabanını bir enkaz alanına çevirdi. Fakat bu durum uzun süre sistemli biçimde araştırılmadı.
Bugün ise gelişmiş robot teknolojileri sayesinde daha önce ulaşılamayan noktalar görüntülenebiliyor. İnsan dalgıçların saatlerce çalışmasının riskli olduğu kirli bölgelerde robotlar büyük avantaj sağlıyor.
Pas, Çamur ve Karanlıkla Yarış
Batıkların kimliklerini belirlemek her zaman kolay olmuyor. Yıllar içinde oluşan pas tabakaları, yosunlar ve çamur birçok ayrıntıyı gizliyor. Bazı gemilerin isimleri tamamen silinmiş durumda. Kayıt numaraları ise çoğu zaman görünmez hale gelmiş.
Ekibin en önemli keşiflerinden biri, bir teknenin üzerinde hâlâ duran eski kayıt etiketi oldu. Bu küçük ayrıntı sayesinde teknenin en son 1985 yılında resmi kayda sahip olduğu anlaşıldı. Araştırmacılar, muhtemelen kısa süre sonra battığını düşünüyor.
Gölün bazı bölgelerinde yaşam belirtilerinin de oldukça az olduğu belirtildi. Özellikle daha derin alanlarda bitki örtüsü neredeyse tamamen kaybolmuş durumda. Parisi bu bölümleri “hayalet kasaba” olarak tanımlıyor.
Yine de göl tabanı boş değil. Lastikler, plastik atıklar, metal parçaları ve çökmüş yapılar batık gemilerle iç içe geçmiş halde duruyor. Bu tablo, kentleşmenin su altındaki görünmeyen etkisini de gözler önüne seriyor.
Robotlar Yeni Bir Dönem Başlatıyor
Projeyi önemli hale getiren unsurlardan biri de kullanılan yöntemin define avcılığına dönüşmemesi. Araştırma ekibi batıkları sudan çıkarmayı planlamıyor. Amaç, onları kayıt altına almak ve geleceğe taşımak.
Uzmanlara göre bu yaklaşım, su altı mirasının korunması açısından kritik önem taşıyor. Çünkü birçok bölgede tarihi batıklar kaçak kazılar veya bilinçsiz müdahaleler nedeniyle zarar görüyor.
Seattle’daki çalışma ise teknoloji ile koruma anlayışını bir araya getiriyor. Robot kameralar sayesinde hem kamuoyu bilgilendiriliyor hem de hassas yapılar yerinden oynatılmadan belgeleniyor.
Kaynak: Daily Galaxy Underwater ROV Discovers a Hidden “Shipwreck City” Full of Sunken Vessels Lost in the Dark Beneath Seattle’s Famous Lake
Gökhan Yalta'nın Yorumu: Bu haberin etkileyici tarafı yalnızca batık gemiler değil. Asıl mesele, modern şehirlerin geçmişlerini ne kadar hızlı unuttuğunu göstermesi. İnsanlar her gün o gölün çevresinde kahve içiyor, yürüyüş yapıyor, işe yetişiyor ama birkaç metre aşağıda onlarca yıllık bir geçmiş sessizce duruyor. Bu durum bana şehirlerin aslında yaşayan organizmalar gibi davrandığını düşündürüyor. Üst yüzey sürekli değişiyor ama dipte eski hayatların izleri kalıyor. Ayrıca burada kullanılan robot teknolojisi de ayrı bir dönüm noktası. Eskiden bu tarz keşifler büyük bütçeli devlet projeleriyle yapılırdı. Şimdi daha küçük ekipler bile gelişmiş cihazlarla tarihin karanlıkta kalan parçalarına ulaşabiliyor. Önümüzdeki yıllarda dünyanın farklı şehirlerinde benzer keşiflerin artması şaşırtıcı olmaz. Özellikle liman kentleri, savaş bölgeleri ve eski ticaret yolları altında bugün bile bilinmeyen yüzlerce hikâye yatıyor olabilir. Bir başka dikkat çekici nokta ise insanların yaşadığı yerle bağ kurma biçimi. Çoğu insan yaşadığı şehrin geçmişini yalnızca birkaç tarihi binadan ibaret sanıyor. Oysa bazen en güçlü hafıza toprağın değil, suyun altında saklı kalıyor.