Lazer ve Ameliyat Bitiyor: Göz Bozukluklarına Elektrikli Kontak Lens Çözümü

Görme bozukluklarının giderilmesinde uzun yıllardır en popüler cerrahi yöntem olarak uygulanan LASIK teknolojisi, yerini tamamen acısız ve neştersiz bir alternatife bırakmaya hazırlanıyor. Occidental College ve Kaliforniya Üniversitesi bilim insanları, göz dokusunu kesmeden veya lazerle yakıp eksiltmeden şekillendiren fütüristik bir teknik geliştirdi. Elektromekanik yeniden şekillendirme (EMR) adı verilen bu yöntem, hafif elektrik akımları ve özel platin lensler yardımıyla korneayı geçici olarak yumuşatıyor. Tavşan gözleri üzerinde gerçekleştirilen ilk laboratuvar deneylerinde, miyop gibi kırma kusurları gözün doğal yapısına hiçbir zarar verilmeden sadece bir dakika içinde düzeltilmeyi başardı.

LASIK Ameliyatlarının Yapısal Riskleri Tarihe Karışabilir

Gözün en ön kısmında yer alan ve ışığı kırarak retinaya odaklayan şeffaf tabakaya kornea adı verilir. Bu kavisli tabakanın çok dik, düz veya düzensiz olması durumunda astigmat, miyop veya hipermetrop gibi bulanık görme sorunları ortaya çıkar. Günümüzde yaygın biçimde tercih edilen klasik lazer operasyonları, kornea dokusundan mikro düzeyde parçalar kazıyarak gözü kalıcı olarak yeniden şekillendirir. Bu cerrahi müdahale her ne kadar yüksek başarı oranına sahip olsa da, işlem sonrasında kronik göz kuruluğu, ışık parlamaları, haleler görme ve kornea yapısının zayıflaması gibi ciddi komplikasyonları beraberinde getirebilir. Kimya profesörü Michael Hill, mevcut sistemlerin temel mantığını eleştirirken, lazer operasyonlarının aslında geleneksel neşter ameliyatlarının gelişmiş bir versiyonundan ibaret olduğunu ve temelde doku kesme prensibine dayandığını belirtiyor.

Lazerin bu yapısal sınırlamaları ve riskleri, tıp dünyasını dokuya hiç dokunmadan, kesi yapmadan şekil vermenin yollarını aramaya itti. Tamamen tesadüf eseri keşfedilen EMR yöntemi, tam olarak bu noktada devreye giriyor. Kıkırdak ve kolajen yönünden zengin diğer vücut dokuları üzerinde yürütülen farklı deneyler esnasında, canlı dokuların elektrikle manipüle edilebileceği fark edildi. Kornea da dahil olmak üzere kolajen zengini tüm dokular, şekillerini elektrik yüklü molekül ağları sayesinde korur. Bu dokuların yüksek oranda su barındırmasından faydalanan araştırmacılar, hafif bir elektrik akımı uygulandığında dokunun asitlik yani pH seviyesinin geçici olarak değiştiğini gözlemledi. Kimyasal bağların gevşemesiyle esnekleşen kornea, hedeflenen yeni forma kolayca sokulabiliyor. Akım kesilip pH değerleri normale döndüğünde ise doku yeni şekliyle tekrar sertleşiyor. Tıp dünyasını heyecanlandıran bu sağlık haberleri, ameliyat masraflarını düşürmenin yanı sıra tedavi süreçlerini de kökten değiştirecektir.

Platin Lenslerle Bir Dakikada Kusursuz Odaklama

Yeni teknolojinin test aşamasında, düzeltilmesi hedeflenen görme kusuruna uygun kavis değerlerine sahip özel platin kontak lensler üretildi. Doğal gözyaşını taklit eden tuzlu su çözeltisine yerleştirilen tavşan gözlerine, bu platin lensler aracılığıyla bir dakika boyunca çok düşük voltajlı elektrik akımı verildi. Akımın etkisiyle yumuşayan kornea tabakası, lensin kalıbını alarak tam istenen odaklama kapasitesine ulaştı. Deney yapılan gözlerdeki hücrelerin canlılığını koruması ve dokunun şeffaflığını kaybetmemesi, yöntemin güvenliği açısından en büyük başarı olarak kabul ediliyor. Ayrıca bu teknik, ilerleyen safhalarda kornea nakli gerektiren bazı ciddi kornea matlaşması ve lekelenmesi vakalarının tedavisinde de umut vaat ediyor.

Gelişmiş mikroskopi teknikleriyle yapılan incelemeler, EMR sonrasında gözün kolajen bağlarının tamamen sağlam kaldığını ve hiçbir doku kaybı yaşanmadığını ortaya koydu. Bilim insanları şimdilerde, tedavi esnasında gözün nem oranını, şeffaflığını ve anlık şeklini yapay zeka entegrasyonuyla takip edebilen akıllı elektrot lens tasarımları üzerinde çalışıyor. Yöntemin milyonlarca dolarlık devasa lazer ünitelerine ihtiyaç duymaması, gelecekte bu tedavinin çok daha ekonomik ve erişilebilir olmasını sağlayacak. Henüz klinik insan deneylerine geçilmemiş olsa da, korneanın yapı bütünlüğünü bozmayan bu yaklaşım, yakın gelecekte gözlük ve lenslerden kurtulmanın en güvenli yolu haline gelebilir.

Kaynak: sciencedaily.com Forget LASIK: Safer, cheaper vision correction without lasers or surgery

Gökhan Yalta'nın Yorumu: Göz çizdirme ameliyatlarının o lazer sesinden, korneanın kesilme riskinden ve ameliyat sonrasındaki o bitmek bilmeyen batma, kurulma hissiyatından korkan milyonlarca insan var. Bu yeni elektrikli şekillendirme teknolojisi, göz sağlığında adeta bir devrim. Dokudan parça koparmak, orayı yakıp inceltmek yerine, biyokimyasal bağları akıllıca esnetip geri kilitlemek çok zekice bir yaklaşım. İşin içinde pahalı lazer cihazları olmayacağı için maliyetlerin ciddi oranda düşecek olması da cabası. En önemlisi de bu işlemin teorik olarak geri alınabilir olması; yani beğenmezsen veya ters bir durum olursa eski haline döndürme şansın var. Henüz insan deneyleri için erken belki ama mekanizmanın çalışma mantığı kusursuz işliyor. Gelecekte bir gün optikçiye gider gibi göz doktoruna gidip, gözümüze bir dakika elektrikli lens taktırarak sapasağlam çıkacağımız günler hiç de uzak görünmüyor.