Haziran Ayında Gökyüzü Şöleni: Venüs Ay'ın Arkasında Kaybolacak

Hızlı Erişim / İçindekiler

• Batı Ufkunda Üçlü Gezegen Hizalanması
• Nadir Bir Gök Olayı: Venüs'ün Ay Tarafından Örtülmesi
• Gündönümü ve Derin Uzay Objelerinin Dönüşü

Haziran ayı, çıplak gözle ve teleskoplarla takip edilebilecek birbirinden etkileyici gök olaylarına ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. Gün batımının hemen ardından batı ufkunda başlayacak olan gezegenler arası yakınlaşmalar, ilerleyen günlerde nadir görülen bir örtülme hadisesiyle zirveye ulaşacak. Gökyüzünün en parlak iki gezegeni olan Venüs ve Jüpiter'in yanına Merkür'ün de eklenmesiyle oluşacak üçlü hizalanma, görsel bir şölen sunacak. Bununla da kalmayacak olan haziran gökyüzü, Ay'ın doğrudan Venüs'ün önüne geçerek onu tamamen kapatacağı nadir bir kozmik saklambaç oyununa sahne olacak. Astronomik yaz mevsiminin başlangıcıyla birleşen bu hareketlilik, derin uzay gözlemcileri için de muazzam hedefleri beraberinde getiriyor.

Batı Ufkunda Üçlü Gezegen Hizalanması

Haziran ayının ilk yarısında, güneş battıktan hemen sonra gözleri batı ufkuna çevirmek gerekiyor. Gece gökyüzünün en parlak iki nesnesi olan Venüs ve Jüpiter, özellikle 9 Haziran civarında birbirine son derece yakın bir konumda belirecek. Astronomide "gezegen kavuşumu" olarak adlandırılan bu durum, aslında tamamen bir perspektif illüzyonundan ibaret. Söz konusu gezegenler uzay boşluğunda birbirlerinden yüz milyonlarca kilometre uzakta bulunmalarına rağmen, Dünya'dan bakan bir gözlemci için gök kubbede yan yana duruyormuş izlenimi veriyor.

Bu kozmik ortaklığa birkaç gün sonra, 11-15 Haziran tarihleri arasında Güneş sisteminin en içteki üyesi olan Merkür de dahil olacak. Böylece batı ufkunda alçak bir konumda göz alıcı bir üçlü gezegen dizilimi meydana gelecek. Bu tür nadir buluşmaların temel sebebi, gezegenlerin Güneş etrafındaki yörüngelerini "ekliptik" adı verilen, gökyüzündeki benzer bir hat üzerinde sürdürmesidir. Kendi yörünge yollarında ilerleyen gök cisimleri, Dünya'nın bakış açısına göre zaman zaman aynı bölgede kümelenmiş gibi görünür. Gökyüzündeki bu parıltı zincirinde sıradışı parlaklığı nedeniyle en kolay fark edilecek nesne Venüs olacak. Jüpiter hemen onun yakınında ışıldarken, Merkür ufka çok daha yakın ve sönük bir noktada yer alacak. Merkür'ü alacakaranlığın kızıllığında kaybolmadan yakalayabilmek için açık ve engelsiz bir batı ufkuna sahip olmak büyük avantaj sağlayacaktır. Yaşanan bu nefes kesici uzay haberleri, amatör astronomlar için kaçırılmayacak fotoğraf kareleri sunuyor.

Nadir Bir Gök Olayı: Venüs'ün Ay Tarafından Örtülmesi

Haziran ayının en heyecan verici gökyüzü olaylarından biri ise 17 Haziran'da yaşanacak. Ay, Dünya ile Venüs'ün arasına girerek doğrudan gezegenin önünden geçecek. Astronomi literatüründe "Ay örtülmesi" (lunar occultation) olarak bilinen bu fenomen sırasında Venüs, ince bir hilal evresinde olan Ay'ın karanlık kenarının arkasında yavaşça gözden kaybolacak ve bir süre sonra diğer taraftan yeniden ortaya çıkacak.

Bu nadir örtülme hadisesi, Amerika Birleşik Devletleri, Kanada, Brezilya ve Venezuela'nın belirli bölgelerinden tam olarak izlenebilecek. Tam örtülme şeridinin dışında kalan geniş coğrafyalardaki gözlemciler ise Venüs ve Ay'ı gökyüzünde birbirine adeta teğet geçecek kadar sıra dışı bir yakınlıkta görme şansı yakalayacak. Bazı bölgelerde bu örtülme olayı gündüz saatlerine denk geleceği için gözlem yaparken son derece dikkatli olmak gerekiyor. Gerekli ve profesyonel güneş filtreleri olmadan teleskop, dürbün veya kameraları Güneş'e yakın bölgelere doğrultmamak hayati önem taşır. Uygun koruma olmadan optik cihazlarla Güneş'e doğrudan bakmak, geri dönüşü olmayan ciddi göz hasarlarına ve körlüğe yol açabilir.

Gündönümü ve Derin Uzay Objelerinin Dönüşü

Haziran ayı, gezegen hareketlerinin yanı sıra mevsimsel bir dönüm noktasına da ev sahipliği yapıyor. Kuzey Yarımküre için astronomik yaz mevsiminin resmi başlangıcı anlamına gelen yaz gündönümü bu ay gerçekleşecek. Pasifik saatine göre 21 Haziran Pazar günü sabaha karşı 01:24'te yaşanacak olan bu dönüm noktası, yılın en uzun gündüzünü ve en kısa gecesini beraberinde getirecek. İlginç bir astronomik detay olarak, yılın en uzun gününün yaşandığı tarih, her zaman en erken gün doğumu veya en geç gün batımı ile milimetrik olarak çakışmaz. Örneğin Los Angeles gibi enlemlerde en erken gün doğumu gündönümünden günler önce gerçekleşirken, en geç gün batımı ise bu tarihten sonra yaşanır.

Ayın sonuna doğru gecelerin yeniden yavaş yavaş uzamaya başlamasıyla birlikte, yaz mevsiminin klasik gökyüzü sembolleri de sahnedeki yerini almaya başlayacak. Gece karanlığı çöktüğünde gökyüzünde bulunması en kolay yapılardan biri, Vega, Altair ve Deneb yıldızlarının oluşturduğu devasa "Yaz Üçgeni" geometrisidir. Bu belirgin üçgenin içinde ve çevresinde, evrenin derinliklerine gizlenmiş meşhur derin uzay objeleri yer alıyor. Astronomi tarihinde keşfedilen ilk gezegenimsi bulutsu unvanına sahip olan Halter Bulutsusu (Messier 27), Yüzük Bulutsusu, Kuzey Amerika Bulutsusu ve Peçe Bulutsusu bu dönemde teleskopların hedefinde olacak. Parlak gezegenlerin aksine çıplak gözle seçilemeyecek kadar soluk olan bu bulutsular, uzun pozlama teknikleri veya güçlü teleskoplar yardımıyla bakıldığında, ölen yıldızların uzaya saldığı gaz bulutlarını ve yeni yıldızların doğduğu muazzam kozmik kreşleri tüm detaylarıyla gözler önüne serecektir.

Kaynak: sciencedaily.com Venus will disappear...

BilimBox Yorumu: Gökyüzü gözlemciliğiyle ilgilenenler için haziran ayı tam anlamıyla bir görsel şölen menüsü sunuyor. Venüs ve Jüpiter gibi iki devasa ışık kaynağının batı ufkundaki dansına Merkür'ün de eşlik etmesi, şehir ışıkları altında bile fark edilebilecek kadar güçlü bir göksel olaydır. Ancak bu ayın asıl incisi, şüphesiz Venüs'ün Ay tarafından örtülmesi hadisesidir. Bu tür örtülme olayları, gök mekaniğinin ne kadar kusursuz ve öngörülebilir bir saat gibi çalıştığını bize hatırlatmasının yanı sıra, bilim insanlarına gezegenlerin atmosferik yapılarını ve hassas yörünge konumlarını test etmek için benzersiz mikroskobik zamanlama fırsatları sunar. Gündüz saatlerinde bu örtülmeyi yakalamaya çalışacak amatör gözlemcilerin Güneş tehlikesine karşı uyarılması ise hayati bir sorumluluk. Yaz üçgeninin yükselişiyle birlikte derin uzay fotoğrafçılığı sezonunun açılması da, evrenin estetik ve kaotik yanını bir kez daha gözlerimizin önüne serecektir.