Lise Spor Salonunun Altından Tarih Çıktı: Roma’da 1800 Yıllık Malikane Keşfi

Hızlı Erişim / İçindekiler

• Kulaktan Kulağa Yayılan Efsanenin Somut Gerçeğe Dönüşmesi
• Kolezyum’un Gölgesindeki Mahalle: Çiçero ve Augustus’un İzleri
• Mozaikler ve Freskler: İkinci Yüzyıl Roma Elitlerinin Lüks Yaşamı
• Gizemli Sahipler: Pompeii Yakınlarından Gelen Umbrius Ailesi
• Yüzyılların Buluşması: Öğrencilerin Rehberlik Edeceği Müze Projesi

Roma’nın kalbinde, Kolezyum’a sadece birkaç adım mesafede eğitim veren Cavour Bilim Lisesi öğrencileri, yıllardır okul efsaneleriyle büyüyordu. Spor salonunun altındaki karanlık dehlizlerde gizemli odaların bulunduğuna dair kulaktan kulağa yayılan söylentiler, gençlerin merakını her zaman diri tuttu. Bir grup öğrencinin okul idaresinden gizli gerçekleştirdiği yer altı keşifleri, bu şehir efsanesinin arkasında devasa bir tarihsel gerçeğin yattığını kanıtladı. Tünellerde antik duvar kalıntılarına rastlayan öğrencilerin durumu tarih öğretmenlerine bildirmesi, İtalya Kültür Bakanlığı uzmanlarını harekete geçirdi. Yapılan kazı çalışmaları neticesinde, lisenin zemininde Roma İmparatorluğu’nun ihtişamlı dönemine ait lüks bir malikanenin gizlendiği resmi olarak duyuruldu.

Kulaktan Kulağa Yayılan Efsanenin Somut Gerçeğe Dönüşmesi

Öğrencilerin gizli tünel maceraları, okulun tarih ve Latince öğretmeni Claudia Marino’nun durumu Roma Özel Arkeoloji Süperintendörlüğü’ne rapor etmesiyle resmi bir boyut kazandı. Uzman ekipler ocak ayında lisenin altındaki dehlizlerde kapsamlı temizlik ve kazı işlemlerine başladı. Yüzyıllardır gün ışığı görmeyen karanlık koridorlar ve loş odalar temizlendikçe, milattan sonra ikinci yüzyıla tarihlenen bir Roma villasının (domus) mimari hatları belirginleşti. Elde edilen bulgular, Perugia Üniversitesi’nden kıdemli uzman Filippo Coarelli ve öğretmen Marino tarafından düzenlenen ortak bir panelle kamuoyuna sunuldu. Gençlerin merakı sayesinde başlayan bu süreç, başkentin göbeğinde tescillenmemiş bir kültür mirasının kurtarılmasını sağladı.

Kolezyum’un Gölgesindeki Mahalle: Çiçero ve Augustus’un İzleri

Cavour Bilim Lisesi’nin üzerinde yükseldiği topraklar, Roma tarihi açısından olağanüstü bir öneme sahiptir. Antik kaynaklar; ünlü hatip Çiçero, general Pompey ve daha sonra Augustus adıyla imparatorluk tacını takacak olan Oktavyan gibi isimlerin bu mahallede yaşadığını kaydeder. Ne var ki, bölgenin üzerindeki yoğun modern yapılaşma ve geç dönem mimari katmanları, buradaki arkeolojik gelişmeler ve bilimsel verilerin derinleşmesini engelliyordu. Okul binasının 19. yüzyılın sonlarında Katolik misyonerler için bir merkez olarak inşa edildiği dönemde ilk temel kazıları yapılmış ve antik yapılara ait bazı izler rapor edilmişti. Ancak modern binaların yarattığı kentsel doku nedeniyle bu katmanların takibi uzun süre boyunca mümkün olmadı.

Mozaikler ve Freskler: İkinci Yüzyıl Roma Elitlerinin Lüks Yaşamı

Arkeologların spor salonunun altında yürüttüğü çalışmalarda, yapının yüksek zümreden bir Romalıya ait olduğunu gösteren sanatsal detaylar bulundu. Odaların tavan tonozlarında ince işçilikli alçı süslemeler (stuko) yer alırken, duvarlarda figüratif ve bitkisel temalı renkli freskler tespit edildi. Konutun zemininde ise dönemin elit aileleri arasında moda olan, büyük ve düzensiz kesilmiş mermer taşlardan yapılan özel bir mozaik tekniği açığa çıkarıldı. Antik kalıntıların üzerinde, yapıyı yüzyıllar içinde ziyaret eden 20. yüzyıl gezginlerine, kaçak kaşiflere ve tabii ki okulun eski öğrencilerine ait grafitiler de bulundu. Bu durum, yer altı odalarının modern dönemde de gayriresmi olarak ziyaret edildiğini belgeledi.

Gizemli Sahipler: Pompeii Yakınlarından Gelen Umbrius Ailesi

19. yüzyıldaki ilk inşaat notlarında geçen epigrafik yazıtları yeniden inceleyen uzmanlar, malikanenin o dönem Roma aristokrasisinde yer alan Umbrius ailesine ait olabileceğini düşünüyor. Bu aile hakkında tarihi kayıtlarda çok fazla bilgi bulunmasa da, kökenlerinin Samnium bölgesine dayandığı tahmin edilmektedir. Samnium, milattan sonra 79 yılında Vezüv Yanardağı’nın patlamasıyla küller altında kalan Pompeii kentine yakın bir Güney-İç İtalya bölgesidir. Taşradan başkente göç ederek Kolezyum manzaralı bu lüks domusu inşa ettiren ailenin gücü ve statüsü, mimarideki zenginlikten açıkça okunuyor. Yapı, şimdilik literatürde "Domus Liceo Cavour" (Cavour Lisesi Konutu) ismiyle anılıyor.

Yüzyılların Buluşması: Öğrencilerin Rehberlik Edeceği Müze Projesi

Villasının lisenin altına doğru çok geniş bir alana yayıldığı saptandığından, şu ana kadar yapının sadece belirli bir bölümü temizlenebildi. İlerleyen dönemlerde okul binasının taşıyıcı sistemlerine zarar vermeden yeni galerilerin açılması için teknik planlamalar yapılıyor. Roma Arkeoloji Müdürlüğü ile lise yönetimi, bu sıra dışı keşfi topluma kazandırmak adına ortak bir proje hazırladı. Yapılacak restorasyon ve güvenlik çalışmalarının ardından antik konut, yerli ve yabancı ziyaretçilerin erişimine açılacak. Projenin en dikkat çekici yönü ise, keşfin fitilini ateşleyen lise öğrencilerinin gerekli eğitimi aldıktan sonra gelen turistlere rehberlik yapacak olmasıdır.

Kaynak: livescience.com Italian teenagers discover 1,800-year-old...

BilimBox Yorumu: Bir okulun sosyal dokusu ile toprak altındaki arkeolojik mirasın bu derece şiirsel bir biçimde kesişmesi nadir görülen bir durumdur. Gençlerin resmi otoritelere yakalanma korkusuyla yaptıkları o kaçak yer altı keşifleri, eğer bürokratik bir duvarla engellenseydi, belki de bu 1800 yıllık zenginlik betonların arasında kaybolup gidecekti. Cavour Lisesi vakası, bize korumacı tarih bilincinin sadece müzelerdeki camekanlar üzerinden değil, bizzat hayatın aktığı mekanların içinden filizlenmesi gerektiğini gösteriyor. Roma gibi her köşesinden antik katmanlar fışkıran metropollerde, modern hayat ile koruma politikaları arasındaki o zorlu denge çoğu zaman tıkanır. Bu projenin, yapıyı keşfeden öğrencileri birer rehbere dönüştürme fikri ise pedagojik açıdan bir deha örneği. Gençlerin kendi okullarının altındaki tarihi sahiplenmesi, gelecekte bu mirası koruyacak olan toplumun çekirdeğini oluşturacaktır. Antik Roma elitlerinin ayak bastığı mozaiklere bugün sıradan lise öğrencilerinin basması ve bunu bir kültür köprüsüne dönüştürmesi, tarihin insanlığa sunduğu en zarif ironilerden biridir.