Fok Yavrularının Gizemli Ölümü Çözüldü

Kanada’nın Nova Scotia açıklarında bulunan Sable Adası, dünyanın en büyük gri fok üreme kolonisine ev sahipliği yapıyor. Ancak bu uzak ada, onlarca yıldır çözülemeyen ürkütücü bir olayla da gündemdeydi. 1980’lerden bu yana bölgede bulunan çok sayıda fok yavrusu, vücutlarında spiral şeklinde derin yaralarla ölü halde keşfediliyordu. Yaralar ağız kısmından başlayıp göğse kadar uzanıyor, hatta bazı durumlarda kemiğe kadar iniyordu. Uzun yıllar boyunca bilim insanları bu saldırıların köpekbalıkları ya da gemi pervaneleri nedeniyle gerçekleştiğini düşündü. Fakat hiçbir zaman bu teorileri doğrulayan doğrudan bir kanıt elde edilemedi.

Yeni yayımlanan araştırma ise yıllardır süren bu gizemin arkasındaki gerçeği ortaya çıkardı. Sable Adası’ndaki fok yavrularının ölümüne neden olan şeyin, yetişkin erkek gri fokların gerçekleştirdiği yamyamlık davranışı olduğu anlaşıldı. Araştırmacılar, özellikle erkek gri fokların kendi türlerinden yavruları hedef aldığını ve bu saldırıların karakteristik spiral yaralara yol açtığını doğruladı.

Onlarca Yıllık Yanlış Şüphe

Gri foklar üzerinde ilk yamyamlık gözlemi 1992 yılında Nova Scotia’da kaydedilmişti. Daha sonraki yıllarda da farklı bölgelerde benzer vakalar rapor edildi. Özellikle 2016 yılında İskoçya’da yapılan gözlemler, spiral yaraların doğrudan erkek gri fok saldırılarından kaynaklandığını net biçimde ortaya koymuştu. Ancak Sable Adası’nda aynı davranışın gerçekten gerçekleşip gerçekleşmediği yıllarca kesin olarak kanıtlanamadı.

Almanya’daki Hannover Veterinerlik Üniversitesi’nden vahşi yaşam araştırmacısı Ursula Siebert’e göre gri foklarda yamyamlık davranışı aslında sanıldığından daha yaygın. Bu nedenle bilim insanları, aynı davranışın Sable Adası’nda da görülmesini bekliyordu. Yine de doğrudan gözlem yapılmadan kesin bir sonuca ulaşmak mümkün değildi.

2024 yılında araştırmacılar nihayet kritik ana tanıklık etti. Yetişkin bir erkek gri fokun bir yavruya saldırdığı doğrudan gözlemlendi. Bunun ardından ekip, adadaki yaralı ve ölü yavruları daha ayrıntılı incelemeye başladı. Deri ve yağ dokusunda bulunan diş ile pençe izlerinin, saldırganların başka gri foklar olduğunu açıkça gösterdiği belirtildi.

Drone Kayıtları Gerçeği Destekledi

Marine Mammal Science dergisinde yayımlanan çalışmada, yalnızca doğrudan gözlemler değil, drone görüntüleri de incelendi. 2023 ile 2025 yılları arasında çekilen hava görüntülerinde, yetişkin erkek gri fokların yavru foklarla beslendiği çok sayıda olay kaydedildi. Böylece yıllardır süren tartışma ilk kez güçlü görsel kanıtlarla desteklenmiş oldu.

2024 üreme sezonunda toplam 765 yavru fokta spiral saldırı izleri tespit edildi. 2025 yılında ise yalnızca tek bir günde aynı tür yaralar nedeniyle ölen 359 yavru bulundu. Araştırmacılar bu rakamların saldırıların aniden arttığını göstermediğini düşünüyor. Asıl nedenin, araştırma ekiplerinin artık neyi aradığını daha iyi bilmesi ve arama yöntemlerini geliştirmesi olduğu ifade ediliyor.

Kanada Balıkçılık ve Okyanuslar Kurumu biyologlarından Damian Lidgard, yıllarca bu ölümlerin köpekbalıklarıyla ilişkilendirildiğini ancak bölgede saldırıları doğrulayan hiçbir gözlem yapılmadığını söyledi. Farklı bölgelerdeki gri fok yamyamlığı vakaları düşünüldüğünde, sonucun araştırmacılar için tamamen sürpriz olmadığı da vurgulandı.

Fok Popülasyonu İçin Büyük Tehdit mi?

Uzmanlara göre mevcut veriler, bu davranışın gri fok nüfusu için büyük bir felaket anlamına gelmediğini gösteriyor. Sable Adası’nda yaklaşık 75 bin gri fok yavrusunun dünyaya geldiği tahmin ediliyor. Yamyamlık nedeniyle ölen yavru sayısının ise binin altında olduğu belirtiliyor. Bu nedenle davranışın tüm popülasyonu ciddi biçimde tehdit edecek seviyede olmadığı düşünülüyor.

Buna rağmen araştırmacılar konunun hafife alınmaması gerektiğini söylüyor. Çünkü adada yaşayan başka deniz memelileri de risk altında olabilir. Özellikle liman foklarının sayısının son yıllarda düşüş göstermesi, yeni endişeleri beraberinde getiriyor. Avrupa’daki gözlemler, erkek gri fokların yalnızca kendi türlerine değil, başka fok türlerinin yavrularına da saldırabildiğini ortaya koymuş durumda.

Uzmanlar, bu davranışın neden ortaya çıktığını ise hâlâ tam olarak bilmiyor. Bunun doğal bir davranış mı olduğu, sonradan öğrenilip yaygınlaşan bir alışkanlık mı haline geldiği henüz netleşmiş değil. Araştırmacılar, farklı bölgelerde birbirinden izole yaşayan gri fok topluluklarında da aynı davranışın görülmesinin dikkat çekici olduğunu belirtiyor.

Bugün gelinen noktada araştırma, yalnızca bir ölüm gizemini çözmekle kalmıyor. Aynı zamanda vahşi doğada sandığımızdan çok daha karmaşık davranışların yaşandığını gösteriyor. bilim insanları için bu keşif, deniz memelilerinin davranışlarını anlamada önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.

Kaynak: livescience.com - Seal pups were dying from a 'corkscrew killer' on a Canadian island. It turned out to be cannibals.

Gökhan Yalta'nın Yorumu: Doğadaki canlıları çoğu zaman romantik bir bakış açısıyla değerlendirmeye alışığız. Özellikle foklar gibi insanlara sevimli görünen hayvanlar söz konusu olduğunda, onları masum ve zararsız canlılar olarak düşünüyoruz. Ancak bu araştırma, vahşi yaşamın insan duygularından tamamen bağımsız işlediğini bir kez daha ortaya koyuyor. Buradaki asıl önemli nokta yalnızca fokların yamyamlık yapması değil. Daha kritik olan şey, insanların onlarca yıl boyunca yanlış nedenlere odaklanmış olması. Köpekbalıkları suçlandı, gemi pervaneleri suçlandı ama gerçek bambaşka çıktı. Bu durum, doğayı anlamanın ne kadar zor olduğunu gösteriyor. Ayrıca iklim değişikliği, besin rekabeti ve yaşam alanı baskısı gibi faktörlerin hayvan davranışlarını nasıl değiştirdiğini hâlâ tam olarak bilmiyoruz. Belki de gelecekte benzer saldırgan davranışları farklı türlerde daha sık göreceğiz. Deniz ekosistemlerinde yaşanan değişimlerin zincirleme etkileri olduğunu artık daha net anlıyoruz. Bugün sıradan görünen bir davranış değişikliği, yarının büyük ekolojik krizlerinin ilk işareti olabilir. Bu nedenle bu tür çalışmalar yalnızca akademik bir keşif değil, aynı zamanda doğadaki kırılgan dengeleri anlamamız açısından da büyük önem taşıyor.