Tarihin Üzerinden İş Makineleri Geçti: Arizona'daki 1.000 Yıllık Dev Sanat Eseri Tahrip Edildi!

Washington Post'ta yer alan bir rapora göre, Arizona'nın güneybatısında bulunan ve balık formuna benzeyen bin yıllık devasa bir "intaglio" (yer çizimi), ABD-Meksika sınırında inşa edilen ikinci duvar çalışmaları sırasında ağır hasar gördü. Cabeza Prieta Ulusal Yaban Hayatı Sığınağı içinde yer alan Las Playas intagliosu, bölgedeki nadir arkeolojik değerlerden biri olarak kabul ediliyordu.

Yasal Muafiyetler Kültürel Mirası Korunmasız Bıraktı

İç Güvenlik Bakanlığı tarafından yayımlanan muafiyetler, sınır duvarı inşaat ekiplerini yerli arkeolojik alanların ve çevrenin korunmasını zorunlu kılan yasalardan muaf tuttu. Yaklaşık 1.000 yaşında olduğu tahmin edilen ve bütün halindeyken 60 metre (200 fit) uzunluğa sahip olan bu kadim gravürün yaklaşık 20 metrelik bir kısmı, yüklenici firma tarafından inşaat sırasında yok edildi.

Arkeologlar Richard ve Sandra Martynec tarafından 2002 yılında kayıt altına alınan bu devasa figür, antik toplumların araziyi nasıl bir tuval gibi kullandığının nadir örneklerinden biriydi. Gümrük ve Sınır Muhafaza Komiseri Rodney Scott, alanın geri kalanının güvence altına alındığını belirtse de arkeolog Sandra Martynec, "Bu bölgede çok az sayıda intaglio var, bu yüzden bir kısmını kaybetmek bile çok büyük bir mesele," diyerek durumun ciddiyetine dikkat çekti.

Gökhan Yalta'nın Profesyonel Yorumu

Kültürel miras ile modern sınır politikaları arasındaki bu çatışma, ne yazık ki telafisi imkansız bir kayıpla sonuçlanmış. İntagliolar, sadece yerden değil ancak gökyüzünden tam anlamıyla anlaşılabilen devasa emek ve inanç ürünleridir. Bin yıl boyunca doğa şartlarına direnen bu sanat eserinin, birkaç haftalık bir inşaat çalışmasıyla yok edilmesi arkeoloji dünyası için büyük bir yıkım. Muafiyet yasalarının arkasına sığınarak tarihin silinmesi, sadece bölgedeki yerli halkların geçmişine değil, insanlığın ortak hafızasına yapılmış bir saygısızlıktır. Geriye kalan kısmın korunması teselli olsa da, kaybolan 20 metre artık tarihin karanlığına gömüldü.

Kaynak: Washington Post, Aaron Wright. (2026). Las Playas Intaglio Damaged by Border Wall Construction in Arizona. Archaeology Magazine.